Gjenevë/ UN, 22 maj – “Ju kuptojme z.Maliqi, pyetjet e juaja emocionale, pasqyrojnë realitetin që kaq shumë familje qe po jetojnë çdo ditë në Kosovë. Dhimbja e mosdijes se çfarë i ka ndodhur një të dashuri është një nga format më të thella të pikëllimit që një familje mund të durojë dhe meriton shumë më tepër vëmendje sesa merr… » shprehen zyrtaret e ICRC-së ne Gjenevë ne bisedën tonë që kishim ditë më parë..
Lidhur me te zhdukurit (Missing) ne Kosovë dhe angazhimin e CICR-se ne Gjenevë dhe strategjine e saj per gezaten zvicerane ne shqip LeCanton27.ch ka folur znj. Marija Karasi, përgjengje se ICRC-së për Evropa dhe Azia Qendrore.
ICRC ne Gjenevë: E mirëpresim Deklaratën e lehtësuar nga BE-ja për Personat e Zhdukur të miratuar në maj 2023 dhe krijimin pasues të Komisionit të Përbashkët, i cili u mblodh para ca ditesh
Marija Karasi: Në përpjekjet tona për të adresuar këtë çështje të rëndësishme që nga viti 2004, ICRC-ja ka kryesuar Grupin e Punës për Personat e Zhdukur. Ne kemi kryer kërkime arkivore nga arkivat ndërkombëtare dhe kemi punuar me partnerë për të marrë, analizuar dhe ndarë materiale me autoritetet përkatëse, përkatësisht Komisionet e ndryshme dhe institucionet kombëtare përgjegjëse për kërkimin e Personave të Zhdukur në mbështetje të kësaj pune. Përveç kësaj, ne mirëpritëm Deklaratën e lehtësuar nga BE-ja për Personat e Zhdukur të miratuar në maj 2023 dhe krijimin pasues të Komisionit të Përbashkët, i cili u mblodh së fundmi në janar 2026. (In addition, we welcomed the EU facilitated Declaration on Missing Persons adopted in May 2023 and the subsequent establishment of the Joint Commission, which met as recently as January 2026.) Ndërsa deklarata është një hap i rëndësishëm përpara, ndikimi i saj i vërtetë do të matet nga rezultatet e prekshme që arrin për familjet në terren.
Nga fundi i konfliktit në vitin 1999, CICR-ja ka regjistruar 6,066 persona të zhdukur. Kosova vazhdon t’i kerkoj edhe 1,580 persona të zhdukur
Marija Karasi: Që nga fundi i konfliktit në vitin 1999, CICR-ja ka regjistruar 6,066 persona të zhdukur. Përmes kolektivit përpjekjet, përfshirë punën e bërë nga Grupi i Punës për Personat e Zhdukur, fati dhe vendndodhja e 4,486 individëve janë sqaruar. Megjithatë, që nga prilli i vitit 2026, 1,580 persona mbeten të zhdukur. Ndërsa sqarimi i mbi 70% të rasteve përfaqëson një arritje të rëndësishme humanitare, ne pranojmë se procesi është ngadalësuar ndjeshëm në dekadën e fundit. (as of April 2026, 1,580 people remain missing. While clarifying over 70% of cases represents a significant humanitarian achievement, we acknowledge the process has slowed considerably in the last decade.) Për familjet që ende presin përgjigje, ky progres ofron pak ngushëllim, pasi pasiguria rreth të dashurve të tyre vazhdon të rëndojë rëndë jetën e tyre.
Qeveritë mbajnë përgjegjësinë kryesore për të dhënë llogari për ata që zhduken në kontekstin e konflikteve të armatosura
Marija Karasi: Si një organizatë humanitare neutrale, e paanshme dhe e pavarur, KNKK-ja nuk ushtron presion politik mbi palët ose autoritetet. Megjithatë, ne vazhdimisht avokojmë në nivelet më të larta, kudo dhe kurdoherë që është e mundur, përmes dialogut konfidencial dhe dypalësh, si dhe diplomacisë humanitare. Si shembull, ndërsa mund të mos flasim gjithmonë me zë të lartë për punën tonë në publik, ne angazhohemi në mënyrë aktive dhe të vazhdueshme me autoritetet si në Prishtinë ashtu edhe në Beograd përmes dialogut konfidencial dypalësh. (we actively and continuously engage with authorities in both Pristina and Belgrade through confidential bilateral dialogue.) Në këto diskutime, ndër të tjera, ne theksojmë nevojën për veprime konkrete mbi deklaratat, duke nënvizuar rëndësinë e progresit të prekshëm për familjet e prekura. Në përputhje me misionin tonë humanitar, ne vazhdojmë t’u kujtojmë të gjitha palëve se zgjidhja e fatit dhe Vendndodhja e personave të zhdukur nuk është vetëm një imperativ humanitar, por është një detyrim ligjor sipas Ligjit Ndërkombëtar Humanitar. Qeveritë mbajnë përgjegjësinë kryesore për të dhënë llogari për ata që zhduken në kontekstin e konflikteve të armatosura, dhe ne i mbajmë ato të detyruara ta përmbushin këtë detyrim.
E ndajmë mendimin se duhet bërë shumë më tepër, nga autoritetet kombëtare përmes bashkëpunimit dypalësh
Marija Karasi: Ne ndajmë mendimin se duhet bërë shumë më tepër, nga autoritetet kombëtare përmes bashkëpunimit dypalësh, si dhe nga organet rajonale, dhe nga bashkësia ndërkombëtare. Mënyra se si palët në një konflikt e adresojnë çështjen e personave të zhdukur e formëson shoqërinë shumë kohë pasi të mbarojë dhuna. Angazhimi i vazhdueshëm është thelbësor, jo si një akt vullneti të mirë, por si një detyrim themelor. Janë ditët kur shënojmë për të kujtuar të zhdukurit që kanë rëndësi, sepse ato e mbajnë këtë çështje të dukshme dhe i kujtojnë botës se këto familje që ende presin lajme nuk mund dhe nuk duhet të harrohen.”