23 shkurt-31 mars -Këshilli i të Drejtave të Njeriut – organi kryesor i OKB-së përgjegjës për mbrojtjen e të drejtave themelore në mbarë botën – do të takohet në Gjenevë duke filluar nga e hëna për sesionin e tij të parë të vitit.
Njëzet vjet pas krijimit të tij, Këshilli i të Drejtave të Njeriut është nën presion. Francesca Albanase ishte një nga ekspertet e para të pavarura të OKB-së që foli për gjenocidin në Gaza.
Nga 23 shkurti deri më 31 mars, 47 anëtarët e tij do të kenë mundësinë të trajtojnë një gamë të gjerë temash – nga teknologjitë e reja te të drejtat e fëmijëve dhe ndryshimet klimatike – dhe vende të shumta që kërkojnë vëmendjen e tyre. Midis tyre janë disa nga krizat më të këqija humanitare, duke përfshirë Sudanin, Ukrainën, Iranin dhe territoret e pushtuara palestineze.
Në fund të janarit, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, paralajmëroi për rrezikun e një « kolapsi të afërt financiar » të organizatës nëse shtetet anëtare vazhdojnë të paguajnë kontributet e tyre buxhetore me vonesë ose vetëm pjesërish
Hapja e sesionit të 61-të të Këshillit të të Drejtave të Njeriut: Z. Guterres vëren se të drejtat e njeriut janë « nën sulm të përhapur në të gjithë botën » dhe bën thirrje për « një Këshill Sigurie që pasqyron botën e sotme ».
Francesca Albanese ështe një nga ekspertet e para të pavarura të OKB-së që foli për gjenocidin në Gaza
Këshilli i të Drejtave të Njeriut hapi sesionin e tij të 61-të këtë mëngjes në Gjenevë, i cili do të zgjasë deri më 31 mars nën kryesinë e Z. Sidharto Reza Suryodipuro (Indonezi). Në fjalimin e tij të hapjes, Z. Suryodipuro deklaroi se kufizimet e vazhdueshme financiare brenda Kombeve të Bashkuara nuk duhet të inkurajojnë tërheqjen, por përkundrazi forcimin e komponentëve të ndryshëm të arkitekturës globale të të drejtave të njeriut.
Këshilli më pas dëgjoi deklarata nga Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Z. António Guterres; Komisioneri i Lartë i Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut, Z. Volker Türk; nga Presidentja e sesionit të tetëdhjetë të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, Znj. Annalena Baerbock; dhe Kreu i Departamentit Federal Zviceran të Punëve të Jashtme, Z. Ignazio Cassis.
Sekretari i Përgjithshëm paralajmëroi menjëherë se të drejtat e njeriut ishin « nën sulm të gjerë në të gjithë botën » dhe se sundimi i ligjit po « shtypej nga ligji i më të fortit ». « Kur të drejtat e njeriut shkatërrohen, gjithçka tjetër shembet: paqja, zhvillimi, kohezioni shoqëror, besimi dhe stabiliteti », theksoi z. Guterres. Pikërisht për këtë arsye instrumentet e Këshillit të të Drejtave të Njeriut – duke përfshirë procedurat speciale, Raportuesit Specialë, mekanizmat hetimorë dhe Rishikimin Periodik Universal – janë kaq thelbësore, shtoi ai.
Z. Guterres iu referua përvjetorit të katërt të « pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Federata Ruse », « një pushtim që ka rezultuar në vdekjen e më shumë se 15,000 civilëve » dhe deklaroi se ishte « më shumë se koha për t’i dhënë fund gjakderdhjes ». Duke iu referuar « shkeljeve flagrante të të drejtave të njeriut, dinjitetit njerëzor dhe ligjit ndërkombëtar në Territorin e Pushtuar Palestinez », z. Guterres deklaroi se trajektorja aktuale është e zymtë, e qartë dhe e qëllimshme: « Zgjidhja me dy shtete është bërë hapur e pazbatueshme », u ankua ai.
Duke vënë në dukje se konfliktet po shumohen dhe pandëshkueshmëria po përhapet në të gjithë botën, Sekretari i Përgjithshëm theksoi se kjo nuk është për shkak të injorancës, mungesës së mjeteve ose mungesës së institucioneve, por përkundrazi « rezultat i zgjedhjeve politike ». Ai u bëri thirrje Shteteve Anëtare të « mbrojnë themelet tona të përbashkëta, pa kompromis ». « Ne kemi nevojë për një Këshill Sigurie që pasqyron botën e sotme, jo atë të vitit 1945 », deklaroi gjithashtu Z. Guterres. « E njëjta gjë vlen edhe për arkitekturën financiare ndërkombëtare, në mënyrë që t’u garantohet vendeve në zhvillim pjesëmarrje reale dhe një zë që ka rëndësi », shtoi ai.
Nga ana e tij, Z. Türk shprehu shqetësim në lidhje me normalizimin e përdorimit të forcës për të zgjidhur mosmarrëveshjet midis dhe brenda shteteve. Kërcënime nxitëse po bëhen kundër kombeve sovrane, pa marrë parasysh flakën që ato mund të ndezin, ndërsa ligjet e luftës po shkelen brutalisht dhe vuajtje masive po u shkaktohen civilëve, nga Sudani në Gaza, nga Ukraina në Mianmar, u ankua Komisioneri i Lartë.
Enfin, M. Cassis a fait observer que « les droits de l’homme ne sont pas un luxe mais une nécessité, une boussole ». Il a souligné l’importance de faire preuve de clarté et de discipline et, alors qu’il n’est pas possible de tout faire, de concentrer les efforts là où les droits sont le plus menacés et de viser un impact réel. Il a précisé qu’il s’agissait de l’approche retenue par la Suisse : se recentrer sur l’essentiel, la protection de l’individu et de ses libertés fondamentales, tout en réaffirmant l’universalité et l’indivisibilité des droits.
Dans un monde fragmenté, il est essentiel de préserver des lieux où le dialogue reste possible, surtout lorsque les positions divergent profondément, a rappelé M. Cassis, avant de souligner que Genève est l’un de ces lieux.
Njëzet vjet pas krijimit të tij, Këshilli i të Drejtave të Njeriut është nën presion
Organi kryesor i OKB-së përgjegjës për mbrojtjen e të drejtave të njeriut në mbarë botën do të takohet në Gjenevë duke filluar nga e hëna. Sesioni i tij i parë i vitit do të shënohet nga tensionet gjeopolitike dhe vështirësitë financiare me të cilat përballet.
Ashtu si vitin e kaluar, diskutimet do të zhvillohen në një atmosferë sfiduese, të shënuar nga tensione gjeopolitike – veçanërisht luftërat në Ukrainë dhe Gaza, dhe tarifat amerikane – si dhe kriza e likuiditetit dhe financiare me të cilën përballet OKB-ja.
Deri më sot, vetëm 69 nga 193 shtetet anëtare kanë paguar kontributet e tyre për vitin 2026. As Shtetet e Bashkuara dhe as Kina, dy donatorët më të mëdhenj, nuk janë midis tyre.
Mungesa e likuiditetit dhe shkurtimet buxhetore në disa shtete anëtare e kanë detyruar OKB-në të zhvillojë një plan reformash dhe uljeje të kostove, i cili nuk kursen Zyrën e Komisionerit të Lartë për të Drejtat e Njeriut. Buxheti i saj i parashikuar për vitin 2026 është zvogëluar me 16% në 624.3 milionë dollarë. Përballë kësaj situate, Këshilli i të Drejtave të Njeriut është dashur ta shkurtojë seancën e tij nga gjashtë në pesë javë e gjysmë.
Francesca Albanese ështe një nga ekspertet e para të pavarura të OKB-së që foli për gjenocidin në Gaza
A kërcënohen misionet e gjetjes së fakteve?
Edhe më shqetësuese është se vitin e kaluar, mungesa e fondeve pengoi zbatimin e disa vendimeve të Këshillit për të Drejtat e Njeriut.
Një komision hetimor i ngarkuar me dokumentimin e abuzimeve në Republikën Demokratike të Kongos (RDK) lindore – i kërkuar nga autoritetet e vendit dhe i miratuar nga Këshilli në shkurt 2025 – ende nuk ka qenë në gjendje të fillojë punën e tij për shkak të mungesës së fondeve. E njëjta situatë ekziston edhe me mekanizmin hetimor për Afganistanin.
Një Vit Tërheqjeje Amerikane
Pas kthimit në Shtëpinë e Bardhë, Donald Trump kërkoi në janar 2025 tërheqjen e Shteteve të Bashkuara nga Këshilli i të Drejtave të Njeriut, ku ushtronte ndikim të konsiderueshëm.
Disa burime diplomatike konfirmojnë se amerikanët me të vërtetë janë larguar nga Dhoma e Këshillit, edhe nëse « mbeten të pranishëm prapa skenave » për çështje të caktuara.
« Mosangazhimi amerikan ka një dimension të fortë ideologjik që po luhet në Këshillin e të Drejtave të Njeriut », vëren një burim, i cili beson se tani është më e vështirë të bëhet përparim në çështjet që lidhen me gjininë dhe klimën. « Fakti që fuqia kryesore në botë ka një qëndrim reaksionar për këto çështje çliron energjitë e delegacioneve të tjera që ndajnë këtë pikëpamje. »
Thirrje për Dorëheqje
Ministri i Jashtëm Francez Jean-Noël Barrot njoftoi se do ta përdorte fjalimin e tij të hënën para Këshillit të të Drejtave të Njeriut për të kërkuar dorëheqjen e Francesca Albanese, Raportueses Speciale të OKB-së për Territoret e Pushtuara Palestineze.
Sipas tij, kjo eksperte e pavarur, e mandatuar nga Këshilli dhe e njohur për qëndrimin e saj të vendosur kundër qeverisë izraelite, bëri « vërejtje të ashpra » që e portretizuan atë si një « aktiviste politike ». Vende të tjera, përfshirë Gjermaninë, iu bashkuan thirrjes së tij.
Presidenti i Këshillit të të Drejtave të Njeriut tregoi se kishte marrë një letër ankese kundër italianes nga një mision diplomatik në Gjenevë, pa zbuluar se cili. Kjo letër i është dërguar Komitetit të Koordinimit të Procedurave Speciale, një organ i përbërë nga gjashtë ekspertë të pavarur, i cili do të duhet të verifikojë nëse kodi i sjelljes është respektuar, shtoi ai.
Vitin e kaluar, një ankesë e ngjashme u hodh poshtë. Anëtarët e komitetit kanë denoncuar tashmë atë që ata e quajnë « sulme të egra të bazuara në dezinformim ».
Çështja ka të ngjarë të gjenerojë debat të fortë brenda Këshillit, pasi shumë shtete në Jugun Global po denoncojnë standardet e dyfishta të vendeve perëndimore në lidhje me luftën në Gaza. Sipas tyre, Perëndimi nuk e ka dënuar bombardimin e civilëve në Gaza me forcë të mjaftueshme krahasuar me ato të kryera nga Rusia në Ukrainë.