Bernë, 8 shtator -Bernë, 8 shtator -« Ballkani është ulur mbi problemet e vjetra » (Der Balkan sitzt auf alten Problemen) eshe ky titulli i gaztes zvicerane Neue Zürcher Zeitung (NZZ ) i cili ben fjalë për Vucicin dhe Sernine si faktor destabilizues ne ballkan me prvokime te vazhdueshme ndaj sovraniteti te Republikes se Kosovës, shkruan gazeta zvicerane ne shqip LeCanton27.ch.
Dekada pas luftërave jugosllave, në Ballkan ende nuk po vendoset një paqe e vërtetë. Midis Serbisë dhe Kosovës mbizotëron armiqësia si parim. Ndërsa Beogradi vazhdon të ushqejë frymën e vjetër të nacionalizmit.
Autori i shkrimit te NZZ kolegu Alexander Rhotert, ka shkruar se « në mediat serbe të kontrolluara politikisht përdoret vazhdimisht termi “Šiptar” për shqiptarët e Kosovës, të cilin autori e krahason me termin racist “N-word” në SHBA. »
NZZ: pavarësia e Kosovës është vënë në pikëpyetje nga Beogradi prej 27 vitesh
Aleksandar Vulin, mentori ideologjik i presidentit serb Aleksandar Vuçiç, thotë se realizimi i konceptit të “botës serbe”, siç quhet prej vitesh ideja e një Serbie të Madhe, mund të kërkojë vite, madje edhe dekada.
Prej vitesh, demonstratat masive kundër regjimit e kanë futur Serbinë në një gjendje të vazhdueshme trazirash. E ardhmja e Bosnjë-Hercegovinës është seriozisht e kërcënuar, ndërsa pavarësia e Kosovës është vënë në pikëpyetje nga Beogradi prej 27 vitesh. Nga Brukseli dëgjohet se vetëm Mali i Zi ka një shans për t’u anëtarësuar në BE në një të ardhme të parashikueshme. Ekziston rreziku që rajoni të rrëshqasë përsëri në konflikt dhe kaos, 35 vjet pas shpërbërjes së Jugosllavisë.
Çelësi kryesor i paqëndrueshmërisë në Ballkan është ende nacionalizmi agresiv serb, i cili synon t’i bashkojë në një shtet territoret e banuara nga serbët. Ky është një projekt që zgjat prej një shekulli dhe që synohet të realizohet gradualisht, duke përdorur mjete fleksibile.
Jo vetëm përmes mjeteve ushtarake, por edhe përmes propagandës kundër shteteve fqinje, përmes krijimit të aleancave me fuqitë e mëdha, Rusinë dhe Kinën, si dhe përmes shërbimit diplomatik jashtëzakonisht funksional që Beogradi e trashëgoi nga shteti shumëkombësh i Jugosllavisë.
Faktori kohë
E gjithë kjo mbështetet edhe në një politikë relativisht të suksesshme ekonomike, e cila synon të tërheqë në Serbi investime të çdo lloji. Në të njëjtën kohë, Beogradi përpiqet të marrë sa më shumë ndihmë financiare nga Brukseli.
Kjo tregon se faktori kohë në Ballkan ka një dimension krejt tjetër nga ai në Perëndim, ku gjithçka matet nga një periudhë zgjedhore në tjetrën.
Vuçiçi gjithashtu përpiqet ta mbajë rajonin si “peng”, dhe këtë e bën përmes një propozimi që tingëllon i padëmshëm: “zgjidhje në paketë”.
Sipas këtij propozimi, të gjithë kandidatët për anëtarësim në BE do të pranoheshin së bashku.
Ky propozim nuk vjen rastësisht, sepse Serbia dhe pjesa me shumicë serbe e Bosnjës – Republika Srpska – po shndërrohen gjithnjë e më shumë në autokraci.
Brukseli ka vendosur të kontrollojë më rreptësisht dhënien e fondeve të tjera, sepse Vuçiçi po përpiqet ta vërë sistemin gjyqësor të Serbisë nën kontroll politik, gjë që përbën një shkelje të rëndë të kushteve për anëtarësim.
Edhe në fushat e rëndësishme për anëtarësimin në BE, si lufta kundër korrupsionit dhe liria e shtypit, Serbia po ecën gjithnjë e më prapa.
Prej vitesh Brukseli nuk ka hapur kapituj të rinj negociatash me Beogradin dhe, për këtë arsye, përparimi po largohet gjithnjë e më shumë.
Në këtë situatë, një “zgjidhje në paketë” do të ishte shumë e përshtatshme për të anashkaluar reformat e shumta demokratike që janë të bezdisshme për qeverinë serbe.
Kjo do t’i mundësonte Vuçiçit t’i mbante të gjithë kandidatët e Ballkanit Perëndimor si pengje.
Megjithatë, BE-ja vështirë se do ta pranonte një “shkurtore” të tillë dinake.
Aleksandar Vuçiç – mjeshtër i propagandës
Në artikull vendoset edhe kjo deklaratë e fortë:
“PRESIDENTI SERB ALEKSANDAR VUÇIÇ E ZOTËRON NË MËNYRË TË PËRSOSUR REPERTORIN E NXITJES SË URREJTJES DHE PROPAGANDËS. AI ISHTE NGA VITI 1998 DERI NË VITIN 2000 MINISTËR I PROPAGANDËS I MILLOSHEVIÇIT.
Republika Srpska dhe Milorad Dodik
Aleati i Vuçiçit dhe lideri i serbëve të Bosnjës, Milorad Dodik, prej kohësh po e shantazhon Bosnjën.
Partia e tij SNSD bllokon çdo përparim në nivel shtetëror drejt Brukselit.
Atij nuk i intereson fakti se Bosnja rrezikon të humbasë më shumë se një miliard euro fonde të BE-së nga Fondi i Rritjes për Ballkanin Perëndimor.
Edhe emërimi i një koordinatori për ndihmën e BE-së, një instrument për mbështetjen e vendeve kandidate, po pengohet nga SNSD-ja, megjithëse këto ndihma do të përfitonin edhe Republika Srpska.
Por, sipas autorit, plani i Dodikut është ta shkatërrojë Bosnjën si shtet; dhe nëse kjo nuk mund të arrihet ushtarakisht, atëherë ai synon ta bëjë në mënyra të tjera.
Situata është serioze, sepse posti i drejtuesit të Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë (OHR), e cila mbikëqyr zbatimin e Marrëveshjes së Paqes të Dejtonit për Bosnjën, ka mbetur vakant prej një kohe.
SHBA-ja, BE-ja dhe Mbretëria e Bashkuar nuk kanë mundur të bien dakord për një Përfaqësues të ri të Lartë.
Dodik sheh në këtë një mundësi, sepse OHR-ja e ka sanksionuar disa herë.
Nga filloi gjithçka: Memorandumi i SANU-së
Artikulli e çon origjinën e konfliktit shumë më prapa, te Memorandumi i Akademisë Serbe të Shkencave dhe Arteve (SANU).
Sipas autorit, gjithçka filloi rreth 40 vjet më parë, në shtator 1986, në Beograd, kur intelektualë nacionalistë të Akademisë Serbe të Shkencave dhe Arteve hartuan një memorandum me përmbajtje jashtëzakonisht të rëndë.
Dokumenti u nxor në media dhe u bë, sipas autorit, “rekuiemi i Jugosllavisë”.
Dy pika kishin rëndësi të veçantë.
Së pari, kërkohej që ndryshimet kushtetuese të vitit 1974, të vendosura gjatë kohës së Titos, të anuloheshin.
Ato kishin sjellë një federalizim më të madh të shtetit jugosllav, me synimin për të kufizuar dominimin e Beogradit.
Së dyti, autorët e Memorandumit i akuzonin shqiptarët e Kosovës se po kryenin një “gjenocid demografik” ndaj popullit serb.
Përdorimi i fjalës “gjenocid” në kontekstin e marrëdhënieve brenda Jugosllavisë ishte një thyerje tabuje.
Pas Luftës së Dytë Botërore kishte ekzistuar një rregull i pashkruar që kjo fjalë të shmangej, sepse pothuajse të gjithë popujt e Jugosllavisë kishin kryer krime dhe kishin pësuar humbje të tmerrshme gjatë luftës dhe pas saj.
Në vend të përballjes me të kaluarën, ekzistonte doktrina shtetërore e Titos e “vëllazërim-bashkimit”.
Të gjitha përpjekjet nacionaliste ndiqeshin me ashpërsi.
Sipas autorit, Memorandumi i SANU-së i dha fund kësaj dhe hapi rrugën për një propagandë të brendshme jugosllave, duke krijuar terrenin për luftërat e shkëputjes së viteve 1990.
Në ato luftëra, thuhet në artikull, pati rreth 140.000 të vrarë, qindra mijëra të plagosur ose invalidë lufte dhe më shumë se katër milionë refugjatë.
“Poshtërim i qëllimshëm”
Kosova
Lufta e fundit filloi në mesin e vitit 1998 në Kosovë, pra pikërisht në kohën kur Jugosllavia po hynte në fazën e saj të fundit tragjike.
Artikulli thotë se pasardhësi i Stamboliçit, Slobodan Millosheviçi, e përvetësoi Memorandumin dhe anuloi statusin autonom të Kosovës, të vendosur nga Tito në vitin 1974.
Gjatë operacioneve ushtarake serbe kundër Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, thuhet në artikull, u vranë mijëra shqiptarë dhe u dëbuan qindra mijëra të tjerë, ndonëse shqiptarët përbënin rreth 90 për qind të popullsisë së Kosovës.
Autori i referohet këtyre si “krime lufte të përshkruara si spastrime etnike”.
Më pas artikulli kritikon gjuhën e përdorur nga disa politikanë dhe media serbe ndaj shqiptarëve të Kosovës.
“KJO ËSHTË QARTAZI GJUHË NAZISTE”, SHKRUAN AUTORI.
Sipas tij, në mediat serbe të kontrolluara politikisht përdoret vazhdimisht termi “Šiptar” për shqiptarët e Kosovës, të cilin autori e krahason me termin racist “N-word” në SHBA.
Autori thotë se kjo brutalizim i gjuhës është i qëllimshëm dhe synon t’i mbajë plagët e konfliktit të hapura.
Dhe përsëri i kthehet Aleksandar Vuçiçit:
“VUÇIÇI E ZOTËRON NË MËNYRË TË PËRSOSUR REPERTORIN E NXITJES SË URREJTJES DHE PROPAGANDËS; AI ISHTE NGA VITI 1998 DERI NË VITIN 2000 MINISTËR I PROPAGANDËS I MILLOSHEVIÇIT.”
Kriminelët e luftës të glorifikuar
Autori thotë se poshtërimi i kundërshtarit është vetëm njëra anë e problemit; ana tjetër është idealizimi i palës së vet.
Sipas tij, kriminelët e dënuar të luftës në Serbi jo vetëm që respektohen, por edhe glorifikohen, ndërsa u sigurohet mbrojtje nga ndjekja penale.
Si shembull përmendet Novak Đukić, gjeneral i forcave serbe të Bosnjës, i cili në maj 1995 urdhëroi hedhjen e një granate në një shesh në Tuzla ku ishin mbledhur të rinj.
Sipas artikullit, 71 fëmijë dhe të rinj u vranë dhe rreth 200 u plagosën ose u gjymtuan.
Autori shkruan se Đukić jeton i papenguar në Beograd dhe se presidenti Vuçiç “e mbron”.
Zoran Đinđić dhe mundësia e një Serbia tjetër
Artikulli pranon se ka pasur dhe ka politikanë serbë që besojnë në bashkëjetesën paqësore dhe në zgjidhjen pa dhunë të konflikteve.
Kjo, sipas autorit, u dëshmua në periudhën 2000–2012, pas largimit të Millosheviçit dhe para ardhjes në pushtet të Partisë Përparimtare Serbe të Vuçiçit.
Në atë periudhë Serbia përjetoi një liberalizim dhe demokratizim të shtetit dhe shoqërisë.
Por forcat nacionaliste nuk u dorëzuan.
Zgjedhja e Zoran Đinđićit si kryeministër në vitin 2001 ishte një pikë kthese, veçanërisht sepse ai me guxim e dorëzoi Millosheviçin në Tribunalin Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë në Hagë.
Đinđić donte t’i jepte Serbisë, si një shtet i izoluar dhe i stigmatizuar, një fillim të ri dhe një të ardhme evropiane.
Por vetëm dy vjet më vonë, rrjeti i njerëzve të lidhur me Millosheviçin e vrau atë.
Trashëgimia politike e Đinđićit u vazhdua edhe për disa vite nga presidenti Boris Tadić.
Përfundimi i artikullit
Në pjesën përmbyllëse, autori argumenton se qeveria e sotme e Serbisë nën Vuçiçin përbëhet në masë të madhe nga figura të vjetra dhe nacionalistë.
Sipas tij, Evropa do të bënte mirë të tregohej më e vendosur ndaj Beogradit dhe ndaj forcave nacionaliste në rajon.
Nga jo del se Alexander Rhotert, problemet e Ballkanit nuk janë zhdukur me përfundimin e luftërave jugosllave. Nacionalizmi serb, çështja e Kosovës, Republika Srpska, dobësimi demokratik i Serbisë dhe propaganda nacionaliste paraqiten si vazhdimësi të problemeve të vjetra që ende pengojnë një paqe të qëndrueshme në rajon.