Hagë, 6 shtator -Aktgjykimi i shkallës së parë është caktuar për 16 shtator 2026, në orën 10:00, bëhet fjalë për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin. Ky verdikt po pritet me mjaft intersimit nga famijeret e tyre dhe mediat kosovare dhe te tjera, njofton gazeta zvicerane ne shqip LeCanton27.ch
Pra, më 16 shtatori 2026 mund të jetë një nga datat më të rëndësishme juridike dhe politike për Kosovën që nga përfundimi i luftës.
Akuzat përfshijnë gjashtë kategori krimesh kundër njerëzimit — përndjekje, burgosje, akte të tjera çnjerëzore, torturë, vrasje dhe zhdukje me forcë — si dhe katër kategori krimesh lufte, ndër to arrestim/ndalim i paligjshëm, trajtim mizor, torturë dhe vrasje.
Një pikë shumë e rëndësishme: 134 dëshmitarë dhe mijëra prova
Ky nuk ka qenë një proces simbolik. Procedura gjyqësore ka zgjatur më shumë se tre vjet. Gjykata thotë se kanë dëshmuar 134 dëshmitarë: 125 të thirrur nga Prokuroria, dy nga Mbrojtja e Viktimave dhe shtatë nga mbrojtja. Për më tepër, janë pranuar edhe 164 deklarata dëshmitarësh në formë të shkruar.
Sipas Dhomave të Specializuara, në gjykim kanë dëshmuar 134 dëshmitarë, ndërsa faza e provave u mbyll më 18 dhjetor 2025. Deklaratat përmbyllëse u zhvilluan nga 9 deri më 18 shkurt 2026.
Kjo është arsyeja pse gjykata e shtyu afatin për aktgjykimin dhe e caktoi përfundimisht shpalljen më 16 shtator. Vetë gjykata ka theksuar vëllimin dhe kompleksitetin e materialit provues.
Shpresojme te lirohen, por shtrohet pyetja: Një dënim i Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit…a e dëmton luftene apstër të UCK-në apo e ven pikëpyetje pavarësinë e Kosovës?
JO, një dënim i Hashim Thaçit dhe bashkë të akuzuarve nuk është dënim i Kosovës dhe as dënim i UÇK-së si organizatë. Gjykata Speciale vetë e përcakton qartë mandatin: ajo gjykon përgjegjësinë penale individuale dhe nuk gjykon grupe, organizata apo etni.
Disa analist spekulojne se, « nëse Gjykata sepciale i denon Hahsim Thacn dhe te tjeret me burg do te luhatet pamavarësia deh vend ne pkpyetje « ! Kjo nuk qendron fare meqe eshte spekulative dhe fushate, kur dihet se Gykata Penale nderkombetare ne Hage e ka dhe verdiktin se pamvarësi e Kosoves eshte e legjitime dhe ska kthim mbrapa etj..
Ky nuk ka qenë një proces simbolik. Procedura gjyqësore ka zgjatur më shumë se tre vjet. Gjykata thotë se kanë dëshmuar 134 dëshmitarë: 125 të thirrur nga Prokuroria, dy nga Mbrojtja e Viktimave dhe shtatë nga mbrojtja. Për më tepër, janë pranuar edhe 164 deklarata dëshmitarësh në formë të shkruar. Sipas Dhomave të Specializuara, faza e provave u mbyll më 18 dhjetor 2025. Deklaratat përmbyllëse u zhvilluan nga 9 deri më 18 shkurt 2026.
Kjo është arsyeja pse gjykata e shtyu afatin për aktgjykimin dhe e caktoi përfundimisht shpalljen më 16 shtator. Vetë gjykata ka theksuar vëllimin dhe kompleksitetin e materialit provues.
Dhomat e Specializuara thonë se nuk po gjykojnë UÇK-në si organizatë dhe as Kosovën, por përgjegjësinë penale individuale të Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit. Vetë faqja zyrtare e çështjes thotë se të akuzuarit pretendohet se janë “individually criminally responsible”
SKENARI I PARË: Thaçi dhe të tjerët shpallen të pafajshëm
Ky do të ishte rezultati më i fuqishëm për mbrojtjen e tyre dhe për ata që kanë argumentuar se procesi nuk ka mundur të provojë përgjegjësinë individuale të drejtuesve të UÇK-së.
Ky do të ishte skenari më i fuqishëm politikisht për mbrojtjen dhe për pjesën e shoqërisë kosovare që e konsideron procesin si një përpjekje për kriminalizimin e luftës.
Nëse gjykata i shpall të katër të pafajshëm për akuzat kryesore, mesazhi juridik do të ishte: Prokuroria nuk ka arritur ta provojë përtej standardit të kërkuar penal përgjegjësinë individuale të të akuzuarve. Kjo nuk do të thotë se gjykata deklaron se asnjë krim nuk ka ndodhur. Do të thotë se nuk është provuar përgjegjësia penale e këtyre katër personave përtej dyshimit të arsyeshëm.
Por edhe këtu duhet shumë kujdes. Pafajësia nuk do të thotë se gjykata ka deklaruar se nuk ka ndodhur asnjë krim. Do të thotë se Prokuroria nuk ka arritur të provojë përgjegjësinë penale të të akuzuarve sipas standardit të kërkuar. Në aspektin politik, megjithatë, efekti do të ishte i jashtëzakonshëm.
Mund të dëgjohej: “U gjykuan drejtuesit kryesorë të UÇK-së dhe përgjegjësia e tyre nuk u provua.”. Kjo do ta dobësonte ndjeshëm narrativën se udhëheqja politike e UÇK-së ishte pjesë e një strukture kriminale.
Po, kjo është një çështje që shpesh ngatërrohet në debatet politike. Nëse pyetja është nëse një dënim i mundshëm i Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit ose Jakup Krasniqit do ta rrëzonte apo juridikisht do ta zhvlerësonte pavarësinë e Kosovës, përgjigjja është: jo.
Ka disa dallime shumë të rëndësishme:
1. Gjykata Speciale nuk është gjykatë që vendos për statusin e Kosovës
Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë gjykojnë persona dhe akuza konkrete penale, jo vlefshmërinë e shtetit të Kosovës apo të Deklaratës së Pavarësisë.
Në rastin Thaçi et al., për shembull, gjykimi lidhet me akuza për krime të pretenduara gjatë luftës. Aktualisht, vendimi përfundimtar është caktuar për 16 shtator 2026.
Pra, edhe nëse dikush dënohet me një dënim të rëndë, juridikisht kjo do të thotë: “Ky person u shpall fajtor për këto vepra penale”, jo “Kosova nuk është shtet”.
2. Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë dha një opinion shumë të rëndësishëm
Këtu është pika që ke parasysh. Më 22 korrik 2010, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND/ICJ) u shpreh me 10 vota kundër 4 se Deklarata e Pavarësisë së Kosovës e 17 shkurtit 2008 nuk e kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare.
Madje, GJND arriti në përfundimin se deklarata nuk kishte shkelur as Rezolutën 1244 dhe as Kornizën Kushtetuese të atëhershme.
Përgjigjja juridike është mjaft e qartë: Jo! Pra, një dënim penal i individëve nuk e anulon dhe nuk e vë juridikisht në pikëpyetje pavarësinë e Kosovës!
Në Hagë nuk po gjykohet UÇK-ja!
Dhomat e Specializuara të Kosovës janë një gjykatë penale për individë, me mandat për krime të caktuara të pretenduara gjatë dhe pas konfliktit në Kosovë. Ato janë krijuar sipas ligjit të Kosovës dhe janë pjesë e sistemit të saj gjyqësor, megjithëse selinë e kanë në Hagë, por eshte themeluir pa pëlqimin e popullit, me bekimin e ish-presideneti dhe 82 deputetëv të Repbilikes se Kosovës
“Zyra e Prokurorit të Specializuar nuk ngre akuza kundër UÇK-së apo kundër luftës që ajo zhvilloi për pavarësinë e Kosovës.”
“The SPO does not levy accusations against the KLA or against the war it fought for Kosovo’s independence.”
Çfarë thonë faktet juridike dhe ndërkombëtare? Dhe përgjigjja që del nga faktet është:
Asesi nuk mund ta dëmtojë Kosovën politikisht e as ne spektin diplomatikisht, për cka sipas eksrteve te Hagës, një dënim penal i individëve nuk e anulon pavarësinë e Kosovës dhe nuk e rrëzon opinionin e ICJ-së të vitit 2010
Pra, edhe në skenarin më ekstrem: Thaçi, Veseli, Selimi dhe Krasniqi dënohen – përgjegjësi penale individuale. Dhe denimi i ketyre kater personave nuk vjen nga propaganda sserbe se “UÇK-ja u shpall organizatë kriminale” → “lufta për Kosovën ishte e paligjshme” apo “pavarësia e Kosovës është e pavlefshme”.
Por, këto janë çështje juridikisht të ndryshme. Pika më e fortë qe ja mbyll gojen propagandes serbo-rsue eshte Gjykata e Nderkobmetare e OKB-së ICJ ne Hagë e cila më 22 korrik 2010 e dhe verdIktin e veteduke ehqur dilemat, duke e legjitimuar PAMVARESINË E REPUBLIKESS SË KOSOVËS !…
Këtu duhet të rikthehemi te ajo që sapo e sqaruam më herët. Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (ICJ) vendosi në opinionin e saj këshillimor se deklarata e pavarësisë së Kosovës e 17 shkurtit 2008 nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare. Gjykata përfundoi gjithashtu se deklarata nuk kishte shkelur Rezolutën 1244 apo Kornizën Kushtetuese.
Ky opinion nuk mund të zhbëhet nga një aktgjykim i Dhomave të Specializuara, sepse bëhet fjalë për dy institucione, dy juridiksione dhe dy çështje krejt të ndryshme.
Nëse më 16 shtator 2026 shpallen fajtorë të katër ish-krerët e UCK-së a mund ta dëmtojë Kosovën politikisht?
Përgjgijia: Asesi, perveq zhurmes qe mund te vije nga Serbia, si zakonisht. Një shtet mund të ketë individë të dënuar për krime dhe të vazhdojë të ekzistojë plotësisht si shtet. Sikur qe sot Serbia, Kroacia … nga cilet vende jane arrestuar dhe denuar ne Hage për krime dhe gjoncid, por ato shtete po vazhdojne te funskionojne. E pse Kosova t’mos funskionoj, apo mos me ekzistoj, vec nese kta te opozites nese e kallin qysh kane « premtu », pasi Serbia kishte deshtuar ta kallte ne vitin 1999 fale rrezistences se fuqishme te UCK-së!
Gjykata Speciale ka mandat për përgjegjësi penale individuale. Dokumenti zyrtar i gjykatës e përshkruan shprehimisht juridiksionin si “individual criminal responsibility only”.
Pra, edhe në skenarin ku të katër dënohen: Thaçi/Veseli/Selimi/Krasniqi → përgjegjësi eventuale individuale për krime të provuara.
Nëse më 16 shtator 2026 shpallen fajtorë të katër ish-krerët e UCK-së – datë që aktualisht është caktuar nga KSC për aktgjykimin:
-Pavarësia juridike e Kosovës – Nuk anulohet
-Kushtetuta dhe institucionet – Nuk zhduken
-Integrimet,a ntersimet – Nuk anulohen
-Njohjet ekzistuese- Nuk anulohen
Nuk ekziston ky zinxhir juridik: dënimi i individëve → UÇK-ja shpallet kriminale → lufta shpallet e paligjshme → Republika e Kosovës zhduket.. Kjo është pikërisht arsyeja pse duhet të jemi shumë të kujdesshëm me deklaratat politike që thonë se “nëse dënohen Thaçi dhe të tjerët, bie Kosova”.
Gjëja e parë që duhet kuptuar: gjykata nuk po gjykon UÇK-në, ketë e kane thenë edhe amerkanet, zviceranë: Smith, Williamson, Del Ponte, Dick Marty
Kjo është pika ku mund të lindë konfuzioni më i madh. Dhomat e Specializuara nuk kanë në bankën e të akuzuarve “UÇK-në” si subjekt juridik. Në bankën e të akuzuarve janë katër persona konkretë.
Në Hagë përgjegjësia penale është individuale dhe jo se po gjykohet UÇK-ja si organizatë. Këte e thane jo vetëm zviceranet, por edhe amerikanët Williamson dhe Smith!
Dick Marty ishte raportues i Këshillit të Evropës dhe raporti i tij i vitit 2011 ishte një nga bazat kryesore politike për krijimin e Dhomave të Specializuara. Ai nuk formuloi thjesht tezën “UÇK-ja nuk gjykohet, vetëm individët”; raporti i tij akuzonte figura të larta të ish-UÇK-së për veprimtari kriminale.
Dick Marty ishte autori i raportit që çoi në hetimin, ndërsa Williamson ishte ai që e formuloi shumë qartë parimin e përgjegjësisë individuale.
Carla Del Ponte, si ish-prokurore e Tribunalit të Hagës, foli për përgjegjësinë e individëve, por njëkohësisht akuzat e saj lidheshin me pjesëtarë dhe drejtues të UÇK-së. Pra, edhe ajo nuk është burimi më i saktë nëse kërkon pikërisht formulimin institucional “Nuk gjykohet UÇK-ja”.
Jack Smithm. Prokurori i Specializuar, në hapjen e gjyqit të parë në Dhomat e Specializuara, tha shprehimisht se përgjegjësia penale para gjykatës është individuale dhe se SPO nuk akuzon UÇK-në apo luftën e saj për pavarësinë e Kosovës.
Jack Smith në Hagë: “Specialja nuk gjykon UÇK-në, por përgjegjësinë individuale”
Ish-Prokurori i Specializuar Jack Smith e ka deklaruar qartë se përgjegjësia penale para Dhomave të Specializuara është individuale dhe se Prokuroria e Specializuar nuk ngre akuza kundër UÇK-së apo kundër luftës së saj për pavarësinë e Kosovës
Një saktësim i rëndësishëm: kjo nuk do të thotë se aktakuzat nuk pretendojnë se krimet janë kryer nga anëtarë të UÇK-së ose në kontekstin e strukturave të saj. Për shembull, në çështjen Thaçi et al., aktakuza pretendon përgjegjësi individuale të të akuzuarve për krime të kryera nga anëtarë të UÇK-së.
Clint Williamson, kryeprokurori i Task Forcës Speciale Hetimore të BE-së, e tha shumë qartë: hetimet dhe akuzat synonin “criminal actions of individuals within distinct groups”, jo UÇK-në si tërësi.
Madje Williamson e formuloi shumë qartë idenë: hetimi ishte drejtuar ndaj veprimeve kriminale të individëve brenda grupeve të caktuara, dhe jo ndaj UÇK-së si tërësi.
Clint Williamson, atëherë kryeprokuror i Task-Forcës Speciale Hetimore të BE-së (SITF), më 29 korrik 2014 tha se hetimi kishte gjetur prova bindëse ndaj individëve të caktuar në udhëheqjen e lartë të ish-UÇK-së dhe theksoi se ata duhet të mbajnë përgjegjësi si individë për krimet e tyre.
Në qershor 2020, pas publikimit të aktakuzës ndaj Hashim Thaçit dhe të tjerëve, Williamson e përsëriti idenë edhe më qartë: disa njerëz e kishin paraqitur hetimin si “sulm ndaj luftës së Kosovës ose ndaj UÇK-së si organizatë”, gjë që ai e kundërshtoi.
“Hetimi nuk ishte një sulm ndaj luftës së Kosovës apo ndaj UÇK-së si organizatë. Përgjegjësia penale u takon individëve për krimet që mund të provohen.” (Clint Williamson, kryeprokuror i SITF, 2014/2020.)
SKENARI I DYTË: DËNIM PËR DISA AKUZA: Çfarë do të nënkuptonte për UÇK-në?
Politikisht do të ishte një goditje shumë e fortë ndaj narrativës se udhëheqja e UÇK-së kishte krijuar një ndërmarrje kriminale të organizuar.
Do të dëgjonim menjëherë argumentin: “U gjykuan drejtuesit kryesorë dhe nuk u provua përgjegjësia e tyre.”. Por duhet bërë kujdes: pafajësia e katër individëve nuk është aktgjykim historik që çdo pjesëtar i UÇK-së ka qenë i pafajshëm, as nuk mohon automatikisht krimet individuale të kryera gjatë luftës.
Për Kosovën, mund të krijonte një moment të madh politik dhe emocional: Rehabilitim moral të figurave të akuzuara; forcim të narrativës së luftës çlirimtare; presion për rishikim të mënyrës se si është trajtuar lufta në diskursin ndërkombëtar; dobësim të argumenteve politike serbe që e paraqesin UÇK-në si organizatë kriminale.
Ky është një nga skenarët më interesantë. Gjykata mund të arrijë në përfundimin se disa akuza janë provuar, ndërsa të tjerat jo.
Për shembull, mund të ketë dallim midis: Një të akuzuari dhe tjetrit; një forme përgjegjësie dhe një forme tjetër; një krimi dhe një krimi tjetër; një periudhe ose vendndodhjeje dhe një tjetre.
Në këtë rast, do të ishte gabim politik të thuhej thjesht “Haga dënoi UÇK-në”. Gjykata do të kishte dhënë një vendim shumë më të nuancuar mbi përgjegjësinë individuale të secilit të akuzuar.
Nëse, për shembull, një person dënohet për një numër të kufizuar veprash, ndërsa lirohet nga akuzat më të gjera që lidhen me një ndërmarrje të përbashkët kriminale, efekti historik do të ishte shumë ndryshe nga një dënim që pranon pothuajse të gjithë teorinë e Prokurorisë.
SKENARI I TRETË: DËNIM PËR SHUMICËN E AKUZAVE
Ky do të ishte skenari më i rëndë politikisht për Kosovën dhe për figurat kryesore të luftës. Nëse gjykata do të konstatonte se Prokuroria ka provuar përgjegjësinë penale për një pjesë të madhe të akuzave, atëherë do të krijohej një aktgjykim shumë i rëndësishëm juridik dhe historik.
Por edhe këtu duhet bërë një dallim themelor: Dënimi i Thaçit ≠ dënimi i UÇK-së.
Megjithatë, nëse gjykata konstaton se krimet janë kryer si pjesë e një sulmi të gjerë e sistematik nga persona të lidhur me strukturat e UÇK-së, atëherë ndikimi simbolik mbi perceptimin ndërkombëtar të UÇK-së do të ishte shumë më i madh. Kjo është pikërisht arsyeja pse ky aktgjykim pritet me kaq shumë tension në Kosovë.
Po sikur të dënohet njëri dhe të lirohen të tjerët? Ky është një skenar krejtësisht real. Gjykata nuk është e detyruar t’i trajtojë katër të akuzuarit në mënyrë identike. Mund të konstatojë se provat janë të mjaftueshme ndaj njërit, por jo ndaj tjetrit.
Kjo do të ishte jashtëzakonisht e rëndësishme politikisht. Sepse pyetja nuk do të ishte më: “A është UÇK-ja fajtore?” por: “Çfarë përgjegjësie individuale provoi gjykata për secilin prej katër drejtuesve?”. Dhe kjo është pyetja juridikisht korrekte.