Thaçi, Krasniqi, Veseli dhe Selimi përballë betejës së apelit – rasti i gjeneralit kroat Ante Gotovina tregon se një dënim i rëndë në shkallën e parë nuk është domosdoshmërisht fjala e fundit
HAGË – Aktgjykimi i 16 shtatorit 2026 ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit nuk e mbyll ende betejën gjyqësore. Katër ish-drejtuesit e UÇK-së u shpallën fajtorë për disa krime lufte dhe u dënuan përkatësisht me 25, 18, 13 dhe 25 vjet burgim. Por procedura juridike nuk përfundon me vendimin e shkallës së parë.
Sipas të dhënave zyrtare të Dhomave të Specializuara të Kosovës, Thaçi dhe Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet, Veseli me 18 vjet dhe Selimi me 13 vjet burgim, me zbritjen e kohës së kaluar në paraburgim. Në të njëjtën kohë, Trupi Gjykues i shpalli të katër të pafajshëm për akuzat për krime kundër njerëzimit, pasi Prokuroria nuk arriti të provojë përtej dyshimit të arsyeshëm ekzistencën e një sulmi të gjerë ose sistematik kundër popullsisë civile.
Tash pyetja që po shtrohet në Kosovë është: A mund të ndodhë me Thaçin dhe bashkë të akuzuarit ajo që ndodhi me gjeneralin kroat Ante Gotovina në Tribunalin e Hagës për ish-Jugosllavinë?
Përgjigjja juridike është: është e mundur që Apeli ta ndryshojë aktgjykimin, por nuk mund të thuhet paraprakisht se rezultati do të jetë i njëjtë me rastin Gotovina.
GOTOVINA: 24 VJET BURG, PASTAJ PAFAJËSI
Rasti Gotovina është një nga shembujt më të njohur të ndryshimit të një aktgjykimi të rëndë në apel.
Më 15 prill 2011, ICTY-ja e dënoi gjeneralin kroat Ante Gotovina me 24 vjet burg, ndërsa Mladen Markaç u dënua me 18 vjet. Të dy u shpallën fajtorë në lidhje me krimet e kryera gjatë operacionit “Stuhia” në vitin 1995.
Por më 16 nëntor 2012 ndodhi kthesa dramatike.
Dhoma e Apelit e ICTY-së, me shumicë votash, e rrëzoi dënimin dhe e shpalli Gotovinën të pafajshëm. E njëjta gjë ndodhi me Markaçin. Gjykata urdhëroi lirimin e tyre të menjëhershëm.
Pra: 2011 – 24 vjet burgim. 2012 – pafajësi dhe lirim i menjëhershëm.
Ky është fakt gjyqësor i dokumentuar, jo një precedent i krijuar nga komentuesit politikë.
ÇFARË E RRËZOI DËNIMIN E GOTOVINËS?
Pika vendimtare ishte mënyra se si shkalla e parë kishte vlerësuar provat për sulmet me artileri dhe më pas kishte ndërtuar mbi to përfundimin për ekzistencën e një ndërmarrjeje të përbashkët kriminale – JCE (Joint Criminal Enterprise)
Dhoma e Apelit konstatoi njëzëri se Trupi Gjykues kishte gabuar kur kishte përdorur kriterin prej 200 metrash për të përcaktuar se cilat goditje të artilerisë ishin të paligjshme.
Shumica e Apelit arriti më tej në përfundimin se shkalla e parë kishte gabuar edhe në konstatimin se sulmet e artilerisë të urdhëruara nga Gotovina dhe Markaç ishin të paligjshme.
Si pasojë, shumica rrëzoi edhe përfundimin për ekzistencën e ndërmarrjes së përbashkët kriminale që kishte për qëllim largimin e përhershëm dhe me forcë të popullsisë serbe nga Krajina.
Ky është elementi që e bën rastin Gotovina veçanërisht interesant për t’u analizuar në raport me procesin ndaj ish-drejtuesve të UÇK-së.
A MUND TË JETË “JCE” NJË NGA PIKAT KYÇE NË APEL?
Nëse mbrojtja e Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit vendos ta sfidojë aktgjykimin, një nga fushat kryesore të betejës juridike mund të jetë mënyra se si Trupi Gjykues ka interpretuar dhe provuar përgjegjësinë penale individuale dhe format e përgjegjësisë të përdorura në rast.
Këtu duhet bërë kujdes: rasti Gotovina nuk mund të kopjohet automatikisht në rastin Thaçi et al.
Janë dy procese të ndryshme, me prova të ndryshme, akuza të ndryshme dhe trupa gjykues të ndryshëm.
Por Gotovina dëshmon një parim të rëndësishëm të drejtësisë penale ndërkombëtare: një aktgjykim i shkallës së parë mund të rrëzohet kur Dhoma e Apelit konstaton gabime juridike ose faktike që ndikojnë në përfundimin për fajësinë.
NJË DALLIM I RËNDËSISHËM: NË HAGË NUK U RRËZUA VETËM DËNIMI
Në rastin Gotovina, Apeli nuk e uli thjesht dënimin nga 24 në, për shembull, 15 apo 10 vjet. Ai e rrëzoi dënimin dhe e shpalli Gotovinën të pafajshëm.
Dhoma e Apelit vendosi gjithashtu të mos vendoste një dënim të ri mbi baza alternative të përgjegjësisë. Për këtë arsye u urdhërua lirimi i menjëhershëm.
Kjo është arsyeja pse rasti Gotovina vazhdon të përmendet sa herë që në Hagë një aktgjykim i shkallës së parë shkakton debat mbi mundësinë e apelit.
PO THAÇI DHE TË TJERËT?
Në rastin e Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit, vendimi i 16 shtatorit 2026 është aktgjykim i shkallës së parë. Kjo do të thotë se mbrojtja ka ende rrugë juridike për ta kundërshtuar atë.
Apeli mund të shqyrtojë pretendime për gabime në interpretimin e ligjit, vlerësimin e provave, konstatimet faktike, mënyrën e përcaktimit të përgjegjësisë penale dhe çështje të tjera që dalin nga aktgjykimi. Por rezultati mund të jetë i ndryshëm në secilin rast.
Apeli mund ta konfirmojë vendimin, ta ndryshojë pjesërisht, të rrëzojë konstatime të caktuara ose të japë një rezultat tjetër sipas asaj që do të konstatojë Dhoma e Apelit.
Pra, rasti Gotovina nuk është garanci për pafajësi; është dëshmi se një vendim i shkallës së parë mund të ndryshojë rrënjësisht në apel.
NJË PYETJE QË DO TË DOMINOJË BETEJËN E ARDHSHME JURIDIKE
Pas vendimit të 16 shtatorit, vëmendja tani zhvendoset nga salla e gjykimit në mekanizmin e apelit.
A do të arrijë mbrojtja të bindë Apelin se Trupi Gjykues ka bërë gabime që prekin bazën e përgjegjësisë penale?
A do të konsiderojë Apeli se këto gabime, nëse konstatohen, janë aq të rëndësishme sa të kërkojnë ndryshimin e aktgjykimit?
A do të mbeten në fuqi dënimet prej 25, 25, 18 dhe 13 vjetësh?
Apo historia juridike e Hagës do të sjellë edhe një herë një kthesë të ngjashme me atë të vitit 2012?
Përgjigjen nuk e jep politika, as komentatorët dhe as mediat.
Përgjigjen do ta japë Dhoma e Apelit, mbi bazën e aktgjykimit, provave dhe argumenteve juridike të palëve.
Dhe pikërisht këtu nis kapitulli i ri i betejës së Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit në Hagë.