Bashkimi Evropian po përballet me sfida të ndjeshme të besimit dhe unitetit, por nuk po e humb plotësisht « magjinë », pasi tërheqja e tij gjeopolitike mbetet e fortë për fqinjët, pavarësisht rasteve specifike të shkëputjes apo hezitimit
Britania e Madhe nuk është më në BE që nga Brexit-i i 31 janarit 2020, ndërsa Islanda nuk po kërkon të dalë nga BE-ja, sepse Islanda nuk është anëtare e BE-së.
Ajo që ndodhi në Islandë është pothuajse e kundërta: më 29 gusht 2026, islandezët votuan në referendum nëse duhet të rifilloheshin negociatat për anëtarësim në BE. 52.8% votuan kundër, ndërsa 47.2% pro. Pra, Islanda vendosi të mos rifillojë procesin e anëtarësimit.
Këto mësime vlejnë për vendet e Ballkanit Perëndimor (Serbia, Bosnja dhe Hercegovina, Shqipëria, Kosova) që po trokasin në derën e bllokut. Edhe më e rëndësishmja, referendumi islandez mund të përdoret si levë me Ukrainën e shkatërruar nga lufta, të cilës Brukseli i ka premtuar anëtarësim në BE, ndërsa popujt e disa vendeve (përfshirë Francën) ka të ngjarë ta refuzojnë atë në referendume kur të konsultohen.
Po cilat vende të BE-së kanë lëvizje për dalje? Ne vitin 2030 a do te kemi ne BE kyesisht vende sllave, aty edhe Shipëria jo sllave?
Në vendet anëtare ekzistojnë parti dhe lëvizje që kërkojnë ose kanë kërkuar daljen nga BE-ja:
Franca – “Frexit”: ideja mbështetet nga disa forca euroskeptike, por Franca nuk ka aktualisht një proces zyrtar për dalje.
Italia – “Italexit”: ka parti dhe figura politike që kanë kërkuar daljen, por Italia nuk ka nisur procedurë për Brexit-in e saj.
Holanda – “Nexit”: ka parti euroskeptike që kërkojnë dalje nga BE-ja.
Hungaria: ekziston retorikë shumë kritike ndaj BE-së nga Viktor Orbán dhe forca të tjera, por qeveria hungareze nuk ka nisur procedurë për dalje.
Polonia – “Polexit”: ka forca politike që flasin për dalje, por Polonia nuk është në proces zyrtar largimi.
Pra, duhet bërë dallimi mes “ka parti që kërkojnë dalje” dhe “shteti po përgatitet të dalë nga BE-ja”.
Dhe rasti i Norvegjisë? A po humb BE-ja magjinë?
Ky është edhe më interesant për artikullin tuaj. Norvegjia nuk është në BE, por është pjesë e Zonës Ekonomike Evropiane (EEA), njësoj si Islanda dhe Lihtenshtajni. Në Norvegji ekziston prej kohësh debat për anëtarësimin në BE, dhe rezultati i referendumit të Islandës ka nxitur përsëri diskutimin atje.
Britania doli, Islanda mbylli derën – Kush mund të jetë i radhës? Kur Shqipëria e Kosova gati te hyne ne BE, deri atehërë shume vedne mund të largohen nga BE.
Pra, ja vlenë apo jo qe pas 5 vitesh te jemi në BE? E shtrova ket pyetje, sepse pas 2030 mundë te kemi ne BE kyesisht vende sllave, aty edhe Shqipëria jo sllave? Pra serish nje « Jugasllavi » apo Evroslalvi, fatkeqesisht me shqiptaret josllavë, qe mezi ikëm nga ata…
Faktorët e krizës (Pse duket sikur po e humb):Rritja e skepticizmit dhe e nacionalizmit në disa shtete anëtare.Ndjenja e largësisë mes qytetarëve dhe burokracisë në Bruksel.Krizat e njëpasnjëshme (emigracioni, energjia dhe ekonomia).
Pra sot kemi një situatë shumë interesante:
Britania → doli nga BE-ja.
Islanda → refuzoi të rifillojë negociatat për hyrje.
Norvegjia → mbetet jashtë, por debati për BE-në vazhdon.
Disa vende të BE-së → kanë parti që kërkojnë “exit”, por asnjëri nuk është aktualisht në një proces të ngjashëm me Brexit-in.
Më 28 gusht, islandezët votuan me një shumicë prej 52.8% për të mbetur jashtë Bashkimit Evropian.
Asociim, jo anëtarësim
Pas votës « zvicerane » në Islandë? Një revolucion evropian
Fitorja e votës « Jo » në referendumin e 28 gushtit në Islandë për rifillimin e negociatave me Brukselin duhet të merret shumë seriozisht nga Bashkimi Evropian. Zgjerimi i pakufizuar nuk është zgjidhja.
Është gabim të thuhet se integrimi i plotë në Bashkimin Evropian është zgjidhja e preferuar për vendet fqinje të bllokut. Votuesit islandezë sapo e kanë demonstruar këtë me zë të lartë dhe qartë në referendumin e 28 gushtit. 52.8% e tyre votuan kundër rifillimit të negociatave të anëtarësimit me Brukselin, duke preferuar të ruajnë « status quo »-në e pjesëmarrjes së vendit të tyre në Zonën Ekonomike Evropiane (EEA), së bashku me Norvegjinë dhe Lihtenshtajnin.
Vendet e EEA-së – të cilat Zvicra refuzoi t’i bashkohej në dhjetor 1992 – janë të lidhura me BE-në dhe kanë institucionet e tyre politike dhe ligjore për të menaxhuar marrëdhëniet e tyre me 27 shtetet anëtare të Unionit.
Gjëja e rëndësishme për Komisionin Evropian dhe Këshillin Evropian (i cili përfaqëson shtetet anëtare) është tani të mësojnë nga kjo përvojë. Jo kështu për Islandën, çështja e së cilës është mbyllur.
Kryeministri islandez Kristrún Frostadóttir e mbylli menjëherë derën: « Dua të jem absolutisht i qartë: kjo qeveri nuk do të ndjekë negociatat e pranimit gjatë këtij mandati legjislativ. »
BE-ja e përsëriti këtë ndjenjë, duke deklaruar në një njoftim për shtyp se « ka marrë parasysh rezultatin e referendumit në Islandë dhe respekton zgjedhjen e popullit islandez ». Ajo shtoi: « Islanda mbetet një partner i ngushtë i Bashkimit Evropian. »
Islanda: Dyerve të mbyllura për anëtarësim të riLëvizja: Islanda aplikoi për anëtarësim në vitin 2009 pas krizës bankare, por i pezulloi bisedimet në 2013 dhe i tërhoqi ato.Zhvillimi i fundit: Në referendumin e mbajtur më 29 gusht 2026, qytetarët islandezë refuzuan përfundimisht (me 52.8% kundër) propozimin qeveritar për të rifilluar bisedimet për anëtarësim në BE. Arsyet kryesore: Mbrojtja e burimeve të peshkimit dhe ruajtja e sovranitetit të plotë. Islanda bashkëpunon ngushtë me BE-së përmes Zonës Ekonomike Evropiane (EEA) dhe Zonës Schengen, pa pasur nevojë për anëtarësim të plotë.