Para 16 shtatorit 2026 e akuzonin UÇK-në për krime, flisnin për vrasje të rivalëve dhe kundërshtarëve politikë, kërkonin hetime, mbështesnin Gjykatën Speciale dhe disa prej tyre e shihnin dërgimin e Hashim Thaçit në Hagë si të domosdoshëm. Sot, pas verdiktit prej gjithsej 81 vjetësh burg për katër ish-krerët e UÇK-së, disa nga të njëjtët zëra derdhin “lot krokodili”, e quajnë vendimin padrejtësi dhe kërkojnë lirinë e Thaçit dhe bashkëluftëtarëve të tij. Çfarë ndryshoi: faktet, bindjet, frika, kercnimet, blerja e ytre apo vetëm drejtimi i erës politike?
Çfarë thoshin dje – çfarë thonë sot ? Nga akuzat ndaj UÇK-së te “lotët” për Thaçin: çfarë hipokrizie!
Për vite me radhë, një pjesë e analistëve, gazetarëve dhe opinionistëve shqiptarë, sidomos në Kosovë, mbajtën gjallë në studio televizive, gazeta e portale debatin mbi krimet e pretenduara të pjesëtarëve të UÇK-së. Flitej për vrasje politike, eliminim të kundërshtarëve, keqtrajtime të civilëve dhe për domosdoshmërinë që këto raste të hetoheshin deri në fund. Disa mbështetën hapur Gjykatën Speciale; të tjerë argumentuan se askush, pavarësisht meritave të luftës, nuk mund të ishte mbi drejtësinë.
Hashim Thaçi ishte ndër figurat më të sulmuara. Për vite ai u përball jo vetëm me kundërshtarët politikë, por edhe me akuza e dyshime të rënda në hapësirën mediatike shqiptare. Në këtë klimë, dërgimi i tij në Hagë nga disa u paraqit si një mundësi për “zbardhjen e së vërtetës” dhe për t’u dhënë përgjigje akuzave që rëndonin mbi ish-drejtues të UÇK-së.
Pastaj erdhi 16 shtatori 2026 – Dhe pikërisht këtu nis pyetja që nuk mund të shmanget: Ku mbetën qëndrimet e djeshme?
Gjykata Speciale në Hagë shpalli aktgjykimin e shkallës së parë: Hashim Thaçi dhe Jakup Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burg, Kadri Veseli me 18 vjet dhe Rexhep Selimi me 13 vjet – gjithsej 81 vjet burgim. Ata u shpallën fajtorë për disa akuza për krime lufte, ndërsa u shpallën të pafajshëm për akuzat për krime kundër njerëzimit. Aktgjykimi nuk është përfundimtar dhe mbrojtja ka të drejtën e apelit.
Si ndodh që disa prej atyre që për vite kërkonin hetimin e krimeve të pretenduara, flisnin për përgjegjësi të njerëzve të UÇK-së dhe e konsideronin Specialen instrument të nevojshëm për drejtësi, sot paraqiten sikur kjo gjykatë ra papritur nga qielli?
Sot dëgjojmë thirrje për drejtësi për Thaçin, Veselin, Krasniqin dhe Selimin. Dëgjojmë fjalë për UÇK-në si luftë çlirimtare, për sakrificën e saj dhe për padrejtësinë e Hagës. Por disa nga këto fjalë vijnë nga njerëz që dje përdornin një gjuhë krejt tjetër.
Natyrisht, ndryshimi i mendimit nuk është krim. Por gazetaria dhe debati publik kërkojnë konsekuencë dhe përgjegjësi. Nëse ke ndryshuar qëndrim, thuaje. Nëse dje ke gabuar, pranoje. Nëse sot mendon se procesi është i padrejtë, shpjego pse. Por nuk mund të fshihen me një të rënë të lapsit deklaratat e djeshme dhe sot të paraqitesh si mbrojtësi më i madh i atyre që dje i shihje si të dyshuar.
Sepse memoria publike ekziston. Arkivat ekzistojnë. Deklaratat televizive, shkrimet dhe intervistat ekzistojnë.
Ja kush jane gazetaret dhe analistet shqiptare ne Kosovë qe para 16 shtatorit 2026 kane thëne se « UCK ka berë krime » dhe kane kerkuar qe “Hashim Thaçi duhet të dërgohet/dënohet në Hagë”. Në korrik 2023, kur Ramush Haradinaj tha se Thaçi kishte qenë “turist” gjatë luftës
Baton Haxhiu, Fatmir Shehollin, Berat Buzhalën, Vehbi Kajtazin, Parim Olluri, Imer Mushkolaj, Milaim Zeka, Adriatik Kelmendin, Halil Matoshi, Dardan Gashi, Mero Baze, Spartak Ngjela, Fatos Lubonja, Nexhmedin Spahiu, Veton Surroin, Shkëlzen Gashi
Baton Haxhiu -Në një shkrim të 11 gushtit 2015, me titull “Publikimi si linçim”, Haxhiu shkruante: Sipas tij “Është e ditur se në Kosovë ka pasur krime. Disa njerëz e kanë tepruar me ‘heroizëm’, duke shkelur rregullat e luftës.” Më tej ai ka shkruar se “vrasjet e ndonjë ushtari të UÇK-së,,mund të quhen krim” dhe se ishte heshtur gjatë për individë që, sipas tij, ishin kriminelë dhe duhej të ishin gjykuar.
Fatmir Shehollin -Një material që riprodhon një deklaratë të vjetër të Shehollit për mediat serbe citon atë duke thënë se UÇK-ja ia kishte vrarë babanë, Maliq Shehollin, në janar 1997, duke e quajtur “tradhtar”. Ka dëshmi publike se i është atribuar një akuzë shumë e rëndë. Në një përballje televizive, gazetari Vehbi Kajtazi i tha Shehollit publikisht se kishte dhënë intervista për media ndërkombëtare ku, sipas Kajtazit, “e akuzon UÇK-në” dhe “Hashim Thaçin e quan kriminel”. Sheholli ka konfirmuar gjithashtu se ka qenë dëshmitar i Prokurorisë së Gjykatës Speciale.
Berat Buzhalën -Ka thënë se pjesëtarë të UÇK-së kanë kryer krime.
Më 25 korrik 2013, kur ishte deputet i PDK-së, Buzhala foli në Kuvend për raste në fshatin e tij, duke thënë se persona të maskuar, me emblemën e UÇK-së, kishin rrahur rreth 30–40 burra shqiptarë. Edhe më vonë ai e ka përsëritur këtë dallim. Në një rrëfim për luftën shkruante se kishte raste kur dikush vishte uniformën e UÇK-së dhe përdorte pozitën për hakmarrje personale, rrahje apo veprime kriminale. Buzhala ka qenë kundërshtar i fortë politik i Thaçit. Në vitin 2025 ai tha vetë:Kam qenë kritiku kryesor i Thaçit… kam kërkuar vdekjen politike të tij. Në shtator 2020, para arrestimit të Thaçit, Buzhala deklaronte se ishte dakord që krimet e pazbardhura të zbardheshin, por njëkohësisht sulmonte mënyrën e funksionimit të Tribunalit Special dhe lidhjet e tij me Serbinë.
Vehbi Kajtazin -Po ka thënë se UÇK-ja/pjesëtarë të UÇK-së kanë kryer krime. Në një deklaratë në Debat Plus më 3 maj 2022, Kajtazi ka thënë: “Po, UÇK ka kryer krime lufte. Pjesëtarë të UÇK-së kanë kryer krime lufte”, duke shtuar se për raste të caktuara kishte edhe vendime gjyqësore. Në kontekstin e plotë, ai bënte dallimin mes krimeve individuale të pjesëtarëve dhe përgjegjësisë së UÇK-së si strukturë/udhëheqjes së saj. Ka materiale që pretendojnë se Kajtazi më herët kishte argumentuar se Gjykata Speciale nuk do të kishte kuptim nëse nuk akuzonte Hashim Thaçin. Ajo që është e dokumentuar drejtpërdrejt është se Kajtazi ka diskutuar akuzat ndaj Thaçit, Veselit dhe të tjerëve për përgjegjësi komanduese, ndërsa vetë Kajtazi argumentonte se duhej kërkuar përgjegjësi individuale për krimet dhe jo domosdoshmërisht përgjegjësi komanduese të krerëve të UÇK-së.
Parim Olluri -Ka akuzuar njerëz të lidhur me UÇK-në, por kryesisht për korrupsion dhe veprimtari të pasluftës. Ai ka shkruar për ish-komandantë që, sipas tij, ishin pasuruar në mënyrë të dyshimtë dhe përdornin reputacionin e luftës për të justifikuar veprimet e tyre. Ai po ashtu ka akuzuar Hashim Thaçin për korrupsion, ndikim politik dhe pasurimin e familjarëve. Në një hulumtim të vitit 2018, Olluri pretendonte se bizneset e vëllezërve të Thaçit kishin përfituar nga kompani të lidhura me qeverinë dhe se familja nuk do të kishte arritur atë nivel pasurie pa fuqinë politike të Hashim Thaçit. Olluri ka qenë gjithashtu bashkautor i një hulumtimi të vitit 2012 për SHIK-un, ku trajtoheshin vrasje, tenderë, lidhje politike dhe roli i strukturave të afërta me PDK-në.
Imer Mushkolaj ka pranuar mundësinë që njerëz të UÇK-së të kenë kryer krime individualisht dhe ka kërkuar zbardhjen e krimeve. Në janar 2018, duke folur për Gjykatën Speciale, ai tha se kishte munguar iniciativa e Kosovës “me i ndjekë këto krime” dhe se përpjekja për shfuqizimin e Speciales mund të shihej si heqje dorë nga zbardhja e krimeve.
Milaim Zeka -Në korrik 2020 qarkulloi një video ku dukej se Zeka thoshte: “Unë e besoj që ka bërë krime UÇK-ja” dhe madje sikur Thaçit ia dëshironte “100 vjet burg”. Por Zeka më pas publikisht tha se videoja ishte montuar. Versioni i raportuar si deklaratë e tij e plotë ishte: “Nuk e besoj se ka bërë krime UÇK”, ndërsa shtonte se kushdo që ka vrarë civilë — serbë, romë apo shqiptarë — duhet të përgjigjet dhe, nëse është fajtor, të dënohet rëndë.
Në një intervistë të vitit 2017, Zeka deklaronte se kishte dëshmi se Hashim Thaçi, Kadri Veseli dhe Isa Mustafa ishin “përgjegjësit kryesorë për krimin e një shteti mafioz të Kosovës”. Në të njëjtën intervistë ai publikonte edhe informacionin se Thaçi ishte ndër personat që, sipas listës që pretendonte se dispononte, mund të akuzoheshin nga Gjykata Speciale.
Adriatik Kelmendin -Më 4 nëntor 2020, pas arrestimit të Jakup Krasniqit, Kelmendi shkroi: Secili krim duhet të hetohet dhe rrjedhimisht gjykohet…
Dardan Gashi -Më 15 shtator 2026, një ditë para verdiktit, ai deklaronte se kthimi i ish-krerëve të ÇK-së në Kosovë do ta ndryshonte situatën politike dhe akuzonte Vetëvendosjen se kishte investuar politikisht në dënimin e tyre.
Halil Matoshi – publicist/analist. Ka shkruar për nevojën e “zbulimit dhe ndëshkimit të krimeve individuale gjatë luftës çlirimtare dhe vrasjeve politike”, por njëkohësisht ka argumentuar edhe për pafajësinë e katër ish-krerëve të UÇK-së dhe ka kundërshtuar tezat kryesore të Prokurorisë.
Mero Baze – ka shkruar shumë për vrasjet politike në Kosovë dhe përgjegjësitë për to.
Spartak Ngjela -Ka thënë shprehimisht se Thaçi “duhet të kishte shkuar i pari” para drejtësisë së Hagës. Por në reagimin e 19 shtatorit 2026 e quajti dënimin e Thaçit «turp» dhe «krim historik».
Fatos Lubonja -Në vitin 2013 deklaronte:“çështja e krimeve të UÇK-së jo vetëm mbi serbët dhe romët, por edhe mbi vetë shqiptarët, është temë tabu”. Ai kërkonte që këto veprime të njiheshin si krime dhe autorët të ndëshkoheshin. Në një shkrim mbi Ramush Haradinajn, Lubonja shkruante për rrëmbime, tortura dhe vrasje që ua atribuonte njerëzve të UÇK-së nën drejtimin e Haradinajt.
Nexhmedin Spahiu –Ka deklaruar se krimet e luftës në Kosovë janë të dokumentuara dhe viktimat kërkojnë drejtësi, por gjithashtu ka thënë shprehimisht se nuk paragjykon fajësinë e të akuzuarve dhe se Gjykata duhet ta japë verdiktin. Pra, as atë nuk do ta fusja në kategorinë “kërkoi që Thaçi të dënohej për krime”.
Veton Surroin –Pas aktgjykimit të shtatorit 2026, Surroi ka theksuar se rrëzimi i akuzave për krime kundër njerëzimit vërteton se UÇK-ja nuk kishte kryer krime kundër njerëzimit.
– Shkëlzen Gashi – analist/publicist. Ky është rasti më i qartë. Më 24 prill 2020 deklaroi publikisht se “individë të UÇK-së kanë kryer krime” dhe se kushdo që ka kryer krime duhet të dënohet. Deklarata shkaktoi reagime të mëdha dhe Gashi u shkarkua nga posti i këshilltarit të Albin Kurtit. Më vonë ai sqaroi se nuk kishte thënë se “UÇK-ja ka kryer krime”, por se individë nga UÇK-ja kishin kryer krime.