News York, 27 shtator -Nga vezet në New York te heshtja për Kosoven dhe diskriminimi te shqiptareve ne Preshevë. Në këto ditë të Javës së Nivelit të Lartë, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, ka zhvilluar një seri takimesh me presidentë dhe kryeministra. Cfare po ndodhe me Edi Ramen, pse nuk u prit nga shefi i OKB-së, ka pyetur gazeta zvicerane ne shqip LeCanton27.ch
Protesta shqiptare, vezë dhe thirrje për dorëheqje jashtë OKB-së; një sallë me shumë vende bosh brenda; Rama flet për inteligjencën artificiale, ndërsa Vučić përdor podiumin e OKB-së për Kosovën. Dhe një pyetje tjetër: pse Guterres nuk e priti Ramën?
Vizita e kryeministrit shqiptar Edi Rama në Nju Jork, në kuadër të Sesionit të 81-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, u shoqërua me një kontrast të fortë: jashtë selisë së OKB-së protesta dhe vezë; brenda sallës së Asamblesë, një fjalim për inteligjencën artificiale dhe pamje me shumë vende bosh.
Më 25 shtator, disa protestues shqiptarë në Nju Jork e pritën Ramën me thirrje kundër tij. Sipas pamjeve të publikuara nga mediat, në drejtim të kryeministrit u hodhën edhe vezë. Protestuesit përdorën etiketime të rënda si “mafioz” dhe “kriminel”, si dhe kërkuan largimin e tij nga posti. Këto janë akuza dhe slogane të protestuesve dhe jo konstatime faktike të provuara nga gjykata.
Rama iu përgjigj protestuesve në rrjetet sociale, duke i cilësuar ata me një gjuhë të ashpër dhe duke mbrojtur bilancin e qeverisjes së tij dhe luftën kundër korrupsionit.
Por protesta jashtë godinës së OKB-së nuk ishte e vetmja pamje që tërhoqi vëmendje.
Rama në podium: inteligjenca artificiale, jo Kosova
Më 25 shtator, Rama mbajti fjalimin e Shqipërisë në Debatin e Përgjithshëm të Asamblesë së Përgjithshme.
Fjalimi u përqendrua kryesisht te inteligjenca artificiale, rreziqet që ajo paraqet për demokracinë, informacionin, sigurinë dhe shoqërinë.
Vetë Rama e hapi fjalimin me një frazë ironike:
“Duket se është radha ime për të predikuar në këtë shkretëtirë…”
Më pas ai foli gjatë për zhvillimin teknologjik dhe për mënyrën se si inteligjenca artificiale mund të ndikojë te individët dhe shtetet.
Por ekziston një fakt që nuk mund të anashkalohet:
Në tekstin zyrtar të fjalimit të publikuar nga Kryeministria shqiptare, Kosova nuk përmendet.
Dhe pikërisht këtu nis një nga pyetjet më të forta politike të këtij udhëtimi.
Pse Vučić foli për Kosovën, ndërsa Rama jo?
Vetëm dy ditë më parë, më 23 shtator, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vučić, kishte përdorur podiumin e Asamblesë së Përgjithshme për të folur gjerësisht për Kosovën.
Ai mbrojti qëndrimin e Beogradit për Kosovën, iu referua integritetit territorial të Serbisë dhe Rezolutës 1244 dhe falënderoi shtetet që nuk e njohin pavarësinë e Kosovës.
Pra, kontrasti është i dokumentuar:
Vučić foli për Kosovën. Rama nuk e përmendi Kosovën në fjalimin zyrtar të Shqipërisë.
Kjo nuk do të thotë automatikisht se njëri qëndrim është më i drejtë se tjetri. Por për një kryeministër shqiptar, në një sallë ku Serbia përdor podiumin ndërkombëtar për të artikuluar qëndrimin e saj mbi Kosovën, pyetja është legjitime:
Pse Shqipëria nuk e përdori të njëjtin podium për të folur për Kosovën?
Po shqiptarët e Luginës së Preshevës?
Pyetja mund të shkojë edhe më tej.
Nëse Beogradi e përdor OKB-në për të folur për të drejtat dhe pozitën e serbëve në Kosovë, a nuk do të ishte ky një moment për Shqipërinë që të ngrinte edhe çështjen e shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë?
Çështja e të drejtave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës, përfshirë shqetësimet e ngritura ndër vite për diskriminim dhe pasivizimin e adresave, është një temë që ka qenë objekt debati publik dhe politik.
Prandaj pyetja për Ramën është:
Pse nuk u fol në OKB për shqiptarët e Luginës së Preshevës?
Pse nuk u kërkua nga Beogradi që të respektojë të drejtat e shqiptarëve në Serbi me të njëjtën vendosmëri me të cilën presidenti serb kërkon nga bota të flasë për serbët e Kosovës?
Kjo është një pyetje politike dhe editoriale, jo një fakt që duhet imponuar si përfundim.
Dhe pastaj: salla e Asamblesë
Pamjet e publikuara nga mediat shqiptare treguan shumë vende bosh gjatë fjalimit të Ramës. Disa media dhe figura të opozitës e interpretuan këtë si një lloj “bojkoti”.
Por këtu duhet bërë dallimi:
Një sallë e zbrazët nuk është automatikisht provë e një bojkoti politik.
Gjatë Javës së Nivelit të Lartë në OKB zhvillohen një numër shumë i madh takimesh, debatesh dhe aktivitetesh paralele dhe delegacionet lëvizin vazhdimisht.
Megjithatë, pamjet janë reale dhe vetë Rama, në mënyrë ironike, e kishte paralajmëruar atmosferën me fjalët “të predikoj në këtë shkretëtirë”.
Nga vezët te OKB-ja: një vizitë që la më shumë pyetje sesa përgjigje
Pas rreth 30 vitesh ndjekje të punimeve të Kombeve të Bashkuara kam parë nga afër shumë delegacione, presidentë, kryeministra dhe diplomatë që kalojnë nëpër korridoret e kësaj organizate.
Prandaj, ajo që ndodhi gjatë Javës së Nivelit të Lartë të Sesionit të 81-të të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së meriton një pyetje të drejtpërdrejtë:
Pse Sekretari i Përgjithshëm António Guterres nuk zhvilloi një takim të publikuar zyrtarisht me kryeministrin shqiptar Edi Rama, ndërkohë që gjatë këtyre ditëve priti dhe takoi një numër të madh presidentësh e kryeministrash nga vende të ndryshme të botës?
Dhe për një gazetar që e ndjek OKB-në prej tri dekadash, kjo është një pyetje që meriton përgjigje. Sidomos sepse Rama dhe Guterres janë takuar më parë në New York.
Në këto ditë të Javës së Nivelit të Lartë, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, ka zhvilluar një seri takimesh me presidentë dhe kryeministra.
Për shembull, më 22 shtator, Guterres u takua me presidentin turk Recep Tayyip Erdoğan, takim i dokumentuar nga vetë OKB-ja dhe mbi 100 personalitite tjera boterore, kryesisht nga vendet anetare te OKB-së.
Në fund, vizita e Edi Ramës në Nju Jork u ballafqua me disa incdiente të forta: Protestues shqiptarë jashtë OKB-së, Vezë të hedhura në drejtim të kryeministrit, Thirrje për dorëheqje dhe akuza të rënda politike, Një fjalim në OKB i përqendruar te inteligjenca artificiale; Një sallë që në pamjet e publikuara dukej me shumë vende bosh; Një president serb që foli gjerësisht për Kosovën.
Dhe mbi tëgjtha një pyetje e hapur për një takim Rama–Guterres që, deri tani, nuk është konfirmuar zyrtarisht. Këto nuk janë domosdoshmërisht prova për ndonjë përfundim politik. Por janë fakte dhe pyetje që meritojnë të shqyrtohen. Sepse në diplomaci, ndonjëherë ajo që thuhet është e rëndësishme. Por edhe ajo që nuk thuhet, në një podium si ai i Kombeve të Bashkuara, mund të hapë debat.
Pse Guterres publikoi takime me kaq shumë liderë botërorë, ndërsa nuk shfaqet një takim zyrtar me kryeministrin shqiptar?
Rama iku nga New Yorku, pa fryme nga vezet e shqiptarev drejt afer se fundit te krespiones shipoare Vlora Hysenit.
Kosova nuk është një temë periferike për Shqipërinë
Për shqiptarët, Kosova nuk është thjesht një çështje e politikës së jashtme shqiptare. Është pjesë e historisë, e identitetit dhe e realitetit politik shqiptar.
Prandaj pyetja nuk është pse Rama foli për inteligjencën artificiale. Shqipëria, si çdo shtet tjetër, ka të drejtë të zgjedhë temat që dëshiron të paraqesë në OKB.
Pyetje për Ediramen deh Tiranen zyrtare:
-A mund të flasë Shqipëria për të ardhmen teknologjike të botës dhe, në të njëjtën kohë, të mos thotë asnjë fjalë për Kosovën, ndërsa presidenti i Serbisë e vendos Kosovën në qendër të fjalimit të tij?
-A mund të kërkojë Beogradi në OKB të drejta për serbët në Kosovë, ndërsa Tirana të mos ngrejë në të njëjtën sallë çështjen e të drejtave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës?