Bernë/Prishtinë (Nefail Maliqi) 6 tetor -Nga 160 ushtarë të paarmatosur në vitin 1999 te 215 pjesëtarë që shërbejnë sot – SWISSCOY është shndërruar në një nga misionet më të rëndësishme të ushtrisë zvicerane për promovimin e paqes. Për më shumë se një çerek shekulli, mijëra ushtarë zviceranë kanë kaluar nëpër Kosovë në kuadër të KFOR-it, Nga 160 ushtarë në mbi 10 mijë, në mesin e tyre ishin edhe 869 gra, shkruan gazeta zvicerane në shqip LeCanton27.ch
Në vjeshtën e vitit 1999, vetëm pak muaj pas përfundimit të luftës në Kosovë, 160 ushtarë zviceranë mbërritën në vend. Ata përbënin kontingjentin e parë të SWISSCOY-t, misionit zviceran në kuadër të KFOR-it.
Sot, 27 vjet më vonë, SWISSCOY është ende në Kosovë dhe vazhdon të jetë misioni më i madh i Ushtrisë Zvicerane për promovimin ushtarak të paqes. Aktualisht, deri në 215 ushtarë mund të shërbejnë në çdo kontingjent. Detyrat e tyre shtrihen nga monitorimi i situatës së sigurisë dhe inxhinieria, te logjistika, transporti, shërbimet mjekësore dhe policia ushtarake.
Nga 160 ushtarë në mbi 10 mijë
Vendimi për pjesëmarrjen e Zvicrës në KFOR u mor nga Këshilli Federal më 23 qershor 1999, bazuar në Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.
Kontingjenti i parë u përgatit gjatë verës së atij viti në Zvicër dhe në tetor 1999 u vendos në Kosovë, në Camp Casablanca, pranë Suharekës. Në atë kohë, misioni zviceran ishte i paarmatosur për shkak të kuadrit ligjor të atëhershëm. Siguria e ushtarëve zviceranë garantohej nga trupat austriake dhe gjermane.
Në fillim, SWISSCOY kishte kryesisht detyra logjistike. Ushtarët zviceranë merreshin me transportin, furnizimin me karburant, përgatitjen e ujit të pijshëm dhe mirëmbajtjen e kampeve. Ata gjithashtu ndihmuan në ndërtimin e urave dhe riparimin e rrugëve, duke kontribuar në lëvizjen e lirë të trupave të KFOR-it.
Por misioni do të ndryshonte ndjeshëm me kalimin e viteve.
2002: SWISSCOY armatoset
Një pikë kthese erdhi në vitin 2001, kur populli zviceran votoi në favor të armatosjes së ushtarëve për vetëmbrojtje në operacionet e promovimit të paqes.
Në tetor 2002, kontingjenti i parë i armatosur i SWISSCOY-t u vendos në Kosovë. Numri i tij u rrit në 220 persona dhe përfshiu një kompani këmbësorie, e cila mund të merrte pjesë në patrullime, mbrojtjen e kolonave dhe sigurinë e kampeve.
Po atë vit, edhe Forcat Ajrore Zvicerane nisën të marrin pjesë në mision, duke vënë në dispozicion të KFOR-it deri në dy helikopterë Super Puma për transportin e njerëzve dhe materialeve.
Nga siguria te monitorimi i situatës
Me përmirësimin gradual të situatës së sigurisë në Kosovë, edhe misioni i KFOR-it ndryshoi.
Në vitin 2010, SWISSCOY filloi të angazhohej në ekipet e njohura si Liaison and Monitoring Teams – LMT, të cilat vepronin në pjesë të ndryshme të Kosovës dhe mbanin kontakte me qytetarët dhe autoritetet lokale.
Qëllimi ishte të kuptohej më mirë situata në terren dhe informacioni të përcillej te struktura komanduese e KFOR-it.
Në të njëjtin vit, SWISSCOY krijoi edhe një ekip për eliminimin e mjeteve shpërthyese dhe municioneve të paplasura, i njohur si EOD – Explosive Ordnance Disposal.
2012: Mbyllet Camp Casablanca
Pas më shumë se një dekade, një tjetër ndryshim i rëndësishëm ndodhi në vitin 2012.
Kompania e këmbësorisë u tërhoq, ndërsa fokusi u zhvendos më shumë drejt ekipeve të monitorimit dhe lidhjes me komunitetet.
Po atë vit u mbyll edhe Camp Casablanca, baza ku SWISSCOY kishte filluar misionin në vitin 1999. Ushtarët zviceranë u zhvendosën në pjesë të tjera të Kosovës, përfshirë kampin e Prizrenit dhe selinë e KFOR-it në Prishtinë.
Më vonë, edhe Camp Prizren u mbyll dhe SWISSCOY u zhvendos në Camp Novo Selo, në veri të Kosovës.
Më pak ushtarë, por më shumë role
Ndryshimet në strukturën e KFOR-it sollën edhe reduktime të kontingjentit zviceran.
Në vitin 2018, numri u reduktua në 190 ushtarë, ndërsa në tetor 2019 ra në 165.
Por zhvillimet në mjedisin e sigurisë sollën përsëri nevojën për kapacitete shtesë. Në vitin 2021, SWISSCOY u përforcua me një njësi xheniere dhe numri u rrit në 195.
Në pranverën e vitit 2024, misionit iu shtua edhe një detyrë e re: kontingjenti i 50-të i SWISSCOY-t mori përsipër detyrat e kompanisë së transportit të KFOR-it për operacionet në terren.
Për këtë arsye, kontingjenti u rrit me 20 pjesëtarë dhe arriti në 215 ushtarë. Ata kryejnë më shumë se 100 funksione të ndryshme në kuadër të misionit.
10,100 ushtarë në 25 vjet
Pas 25 vitesh të pranisë në Kosovë, bilanci i publikuar nga Ushtria Zvicerane ishte domethënës.
Rreth 10,100 pjesëtarë të ushtrisë zvicerane kishin shërbyer në Kosovë deri në vitin 2024.
Në mesin e tyre ishin edhe 869 gra. Shifra përfshin pjesëtarët që kanë marrë pjesë në kontingjentet e ndryshme të SWISSCOY-t që nga fillimi i misionit në vitin 1999.
Kjo do të thotë se misioni zviceran nuk është vetëm një prani e përhershme ushtarake me disa qindra pjesëtarë në terren. Përgjatë 27 viteve, mijëra ushtarë zviceranë kanë kaluar nëpër Kosovë, duke e bërë këtë mision një nga angazhimet më të gjata ndërkombëtare të Ushtrisë Zvicerane.
27 vjet më pas, misioni vazhdon
Sot, SWISSCOY vazhdon të jetë pjesë e KFOR-it dhe të kontribuojë në krijimin e një mjedisi të sigurt dhe stabil, si dhe në garantimin e lirisë së lëvizjes për qytetarët në Kosovë.
Ushtarët zviceranë janë të angazhuar në ekipe të lidhjes dhe monitorimit, në njësitë e xhenios, në strukturat komanduese rajonale dhe në selinë e KFOR-it. Përveç tyre, SWISSCOY kontribuon edhe në shërbimet mjekësore, transportin rrugor e ajror, policinë ushtarake dhe eliminimin e mjeteve shpërthyese.
Nga një kontingjent i vogël prej 160 ushtarësh të paarmatosur në vitin 1999, SWISSCOY është shndërruar në një strukturë shumëfunksionale me deri në 215 pjesëtarë për kontingjent.
Dhe ndërsa misioni hyn në vitin e tij të 28-të, një shifër mbetet dëshmia më e qartë e jetëgjatësisë së tij: rreth 10,100 ushtarë zviceranë kanë shërbyer në Kosovë gjatë 25 viteve të para të misionit.
Për Zvicrën, SWISSCOY mbetet sot angazhimi më i madh i Ushtrisë Zvicerane në promovimin ushtarak të paqes jashtë vendit.