Bernë, 17 mars -Jemi ne muajin e madherueshem te ramazanit, ne ditet e fundit më me vlerë të ketij muaji (Nata e kadrit), që sipas besimit islam, Kurani nuk “zbriti në tokë” menjëherë i plotë, por herë pas here. Ai iu shpall gradualisht Muhamedi nga Xhibrili përgjatë 23 viteve. Libri i shenjtë i Islamit, Kur’ani, ekziston në një kopje shumë të vogël që mbahet në familjen Prushi në Tiranë. Përmasat e tij janë afërsisht 2 cm në gjerësi dhe 1 cm trashësi — sa madhësia e një pulle postare. Ai konsiderohet Kur’ani më i vogël në botë për nga përmasa fizike, njofton gazeta zvicerane në shqip LeCanton27.ch
Eurnews: Kurani më i vogël në botë zbulohet në Shqipëri (The smallest Quran in the world is discovered in Albania)
The National: The big history of Albania’s tiny Koran (Historia e madhe e Kuranit të vogël të Shqipërisë)
AFP: Historia e madhe e Kuranit të vogël të Shqipërisë (The big history of Albania’s tiny Koran)
Në një familje shqiptare, një mini-Kurani kalohet dorë më dorë (Dans une famille albanaise, un mini Coran passe de main en main)
Sipas studiuesit Elton Karaj (specialist për studime kur’anore), bazuar në stilin e shtypjes dhe pamjen, Kur’ani daton rreth fundit të shekullit të 19-të. Nuk ka analiza shkencore radiokarboni për këtë kopje, por mendohet që është rreth 150-170 vjeç – dmth. nga fundi i 1800s.
Sipas tregimit të familjes, paraardhësit e tyre e gjetën këtë libër kur po gërmonin tokën për ndërtimin e shtëpisë në zonën e Kosovës (në territorin e sotëm të Kosovës), dhe e ruajtën atë brez pas brezi. Libri ka kaluar peripeci historike, përfshirë periudhën e ndalimit të fesë gjatë diktaturës në Shqipëri.
AFP : The big history of Albania’s tiny Koran (Historia e madhe e Kuranit të vogël të Shqipërisë)
Për breza me radhë, ky libër me madhësinë e një pulle postare është trashëguar nga një familje — duke mbijetuar luftërat dhe një nga « regjimet e pafe » më fanatike në botë.
Mario Prushi lan me kujdes duart dhe fytyrën përpara se të puthë dhe të vendosë në ballë një nga Kuranët më të vegjël në botë. Studiuesit thonë se është një nga Kuranët më të vegjël të regjistruar, me librin e shenjtë të vogël të mbajtur brenda një kutie argjendi të nxirë nga koha. « Ne e kemi ruajtur atë nga brezi në brez me përkushtim absolut », tha Prushi, 45 vjeç, në shtëpinë e tij në Tiranë.
Vetëm dy centimetra i gjerë dhe një centimetër i trashë, libri pothuajse zhduket në pëllëmbën e dorës së Prushit, dhe mund të lexohet vetëm me një xham zmadhues të vogël të ngulitur në kutinë e tij.
Kurani është i vështirë të datohet në mungesë të analizave shkencore, por sipas Elton Karaj – një studiues në studimet e Kuranit në Universitetin Beder në Tiranë – kopja prej 900 faqesh ka ekzistuar që të paktën nga shekulli i 19-të.
I ruajtur mrekullisht
« Ky Kuran u shtyp në një format shumë të vogël, një nga më të vegjlit në botë. Që nga pamja e tij, botimi i tij daton që nga fundi i shekullit të 19-të. Është një vepër e jashtëzakonshme, shumë e vlefshme. Është fat që kjo kopje është në Shqipëri », tha Karaj.
Kurani i vogël dhe kutia e tij prej argjendi e matur kundrejt një vizoreje (imazhi: Adnan Beci/AFP)
Një nga Kuranet më të vegjël të regjistruar: vetëm dy centimetra i gjerë dhe një centimetër i trashë, libri pothuajse zhduket në pëllëmbën e dorës. Një xham zmadhues i vogël i ngulitur në kutinë e tij prej argjendi mundëson leximin e tekstit arab. « Ky Kuran u shtyp në një format shumë të vogël, një nga më të vegjlit në botë », thotë studiuesi i Kuranit Elton Karaj. « Që nga pamja e tij, botimi i tij daton që nga fundi i shekullit të 19-të. Është një vepër e jashtëzakonshme, shumë e vlefshme »
Por madhësia e tij nuk është e vetmja gjë e jashtëzakonshme në lidhje me Kuranin. Ai është gjithashtu përgjegjës për konvertimin e familjes Prushi nga katolicizmi në Islam. « Stërgjyshërit e mi po gërmonin tokën për një shtëpi të re në rajonin e Gjakovës në Kosovë kur gjetën trupin e ruajtur në mënyrë të përsosur të një burri të varrosur atje », tha Prushi. « Kurani u gjet i paprekur mbi zemrën e tij. »
Familja e mori zbulimin si një shenjë hyjnore dhe përqafoi Islamin. Gjyshi i tij, një oficer në ushtrinë e Mbretit Zog të Shqipërisë në vitet 1930, dinte arabisht dhe ftonte miqtë në shtëpinë e tij çdo natë për të lexuar vargje prej tij.
Vite më vonë, nën diktaturën komuniste të Enver Hoxhës – i cili ndaloi plotësisht të gjitha format e fesë dhe i dërgoi të gjithë besimtarët praktikantë në burg – libri mbijetoi pjesërisht sepse mund të fshihej kaq lehtë. « Dikush kishte njoftuar policinë sekrete se kishim një Kuran në shtëpinë tonë, por ishte aq i vogël sa babai im arriti ta fshihte. Agjentët lëvizën qiellin dhe tokën pa e gjetur », tha Prushi.
‘Bekime’
Pas incidentit, babai i Prushit, Skënderi, vendosi t’ua besonte miqve në Kosovën fqinje, pasi e kontrabandoi përtej kufirit të fshehur në një kamion plot me qymyr. Ai e gjeti atë vetëm pas luftës në Kosovë në vitin 1999, ku u varros për ta shpëtuar nga luftimet.
Teksti arabisht mund të lexohet vetëm me një xham zmadhues të vogël të ngulitur në kutinë e Kuranit
I shpëtuar falë madhësisë së tij: nën regjimin komunist të Shqipërisë, të gjitha format e fesë ishin të ndaluara dhe të gjithë besimtarët praktikantë dërgoheshin në burg. « Dikush njoftoi policinë sekrete se kishim një Kuran në shtëpinë tonë », kujton Mario Prushi. « Por ishte aq i vogël sa babai im arriti ta fshihte. Agjentët lëvizën qiellin dhe tokën pa e gjetur ».
Prushi më pas trashëgoi Kuranin pak para vdekjes së babait të tij në vitin 2012. « Ky libër i vogël mbart kaq shumë histori, bekime dhe mrekulli. Është shumë i dashur për mua », tha Prushi.
« Sa herë që e prek, prekem », tha gruaja e tij Blerina. « Kur diçka shkon keq ose kur vajza jonë është e sëmurë, ndihemi të sigurt, e dimë se Kurani do të na mbrojë, është një talisman i vërtetë », shtoi ajo.
Familja ka marrë oferta të shumta për ta blerë atë, përfshirë edhe nga muzetë.
« Nuk mendoj kurrë ta shes, » tha Prushi. « Ky Kuran i përket familjes sonë dhe do të mbetet gjithmonë me ne. » (AFP)
Kuran i madh ne bote gjendet ne Afganistan
Kur flasim për Kuranin më të madh në botë, zakonisht i referohemi kopjes me përmasa fizike më të mëdha të prodhuar ndonjëherë. Kuran i madh ne bote gjendet ne Afganistan
