Paris, 11 amrs -Në Serbi, shqiptarët në Preshevë shpresojnë të bashkohen me vëllezërit e tyre të pavarur kosovarë (En Serbie, les Albanais de Presevo rêvent de rejoindre leurs frères kosovars indépendants) eshte ky tiulli i agzte sprstgjooze Le Monde qe ka srkuar per ehre te fundit për te drejtne eshipaterve etn aktalisht ne Serbi , rerspektivsht ne lgne ePrshsves krahne kkoe cial me 1-2 mars te vitit 1992 përmes referedumit kishte shprehur vllenetin e vete për t’ju bashkua Repubilikes se Kosovës, e dreje kjo e garantuar nga karta e OKB-së për pupujt autokton, shkruan gazeta zvicerane në shqip LeCanton27.ch
Disa ditë para shpalljes së pavarësisë së Kosovës, zyrtarët e zgjedhur nga Presheva, Bujanoci dhe Medvegja, tre komuna serbe me një popullsi prej 60,000 deri në 70,000 shqiptarë, ri-nënshkruan unanimisht një deklaratë që hapte rrugën për aneksimin në Kosovë.
Mbrëmjen e 17 shkurtit, Lulzim Ibishi qeshi dhe kërceu diskret në dhomën e ngrënies së piceri Europa në Preshevë, një qytet i vogël në këtë enklavë shqiptare në Serbinë jugore, në kufi me Kosovën dhe Maqedoninë: shqiptarët e Kosovës fqinje sapo kishin shpallur pavarësinë e tyre nga Serbia.
Nga frika e reagimeve serbe dhe në përputhje me thirrjet për qetësi nga Prishtina dhe ambasadat perëndimore në Beograd, shqiptarët e Serbisë nuk e festuan ngjarjen në rrugë. Por një javë më vonë, Lulzimi, një ish-anëtar i guerilës anti-serbe dhe shqiptare të pavarësisë në Kosovë (UÇK) nga viti 1997 deri në vitin 1999, dhe ish-komandant rajonal i Ushtrisë Çlirimtare të Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit (UCPMB), i cili mori armët në vitin 2001 për të sfiduar regjimin e Beogradit, ende ka një shkëndijë shprese në sytë e tij. Duke përfaqësuar një komunitet shqiptar që ndihet i diskriminuar në Serbi, ai tregohe toptimist dhe shpreson më shumë se kurrë që rajoni i tij t’i bashkohet Kosovës.
Ai e ndjen se kjo nuk do të ndodhë nesër. Por ndoshta ëndrra nuk është e paarritshme. « Nëse Kosova veriore, e cila është kryesisht serbe, do të shkëputej… » sugjeron ai. Ai nuk është i vetmi që mendon kështu. « Ne kemi parë edhe më shumë drejt Prishtina që nga pavarësia », konfirmon Shaip Kamberi, president i Komitetit të të Drejtave të Njeriut në Bujanoc (350 km në jug të Beogradit). “Ne gjithmonë kemi parë nga Kosova për arsye kulturore, familjare dhe politike. Dhe që nga 17 shkurti, kemi shpresuar për lidhje më të ngushta me Kosovën dhe Shqipërinë. Sidomos pasi nuk besojmë në demokratizimin e pushtetit në Beograd”, shton ky nënkryetar i Partisë për Veprim Demokratik (PPD), e vetmja parti shqiptare e përfaqësuar në Parlamentin serb (një vend nga 250).
NJË E TRETË E QYTETARËVE JANË EMIGRANTË
Për një kohë të gjatë, të rinjtë nga Presheva kanë studiuar në universitetet e mbipopulluara në Prishtinë ose Tetovë, një qytet në pjesën me shumicë shqiptare të Maqedonisë së Veriut. Pas diplomimit, ata kërkojnë t’i shpëtojnë papunësisë lokale duke u drejtuar në Zvicër ose Gjermani. « Një e treta e popullsisë shqiptare në rajon tani ka emigruar”, ankohet Ragmi Mustafa, kryetar i bashkisë së Preshevës.
Udhëheqësit shqiptarë në këtë rajon po kërkojnë një zgjidhje për këto vështirësi ekonomike. Disa ditë para shpalljes së pavarësisë së Kosovës, zyrtarët e zgjedhur nga Presheva, Bujanoci dhe Medvegja, tre komuna serbe me 60,000 deri në 70,000 shqiptarë (nga 7.5 milionë banorët e Serbisë), nënshkruan unanimisht një deklaratë, të miratuar tashmë në janar 2006, duke hapur rrugën për aneksim në Kosovë në rast të shkëputjes nga serbët në veri të këtij shteti të ri. « Ne i respektojmë kufijtë, por nëse ato ndryshojnë, atëherë kjo duhet të vlejë edhe për ne », shpjegon Ragmi Mustafa.
« Kosova Veriore nuk ka qenë kurrë shqiptare, por balanca e fuqisë aktualisht nuk është në favorin tonë », pranon me gatishmëri ish-luftëtari i UÇK-së Lulzim Ibishi. Ai është rikthyer në punë si bari, duke jetuar me operacionin e tij të mbarështimit të qenve në kodrat mbi Preshevë. « Por shteti shqiptar, si gjeografikisht ashtu edhe etnikisht, po përparon hap pas hapi », shton ai. Shqipëria, Kosova, Maqedonia veriore dhe perëndimore, Lugina e Preshevës… « Është një ëndërr që po merr formë », psherëtin ai.
Mbrëmjen e së shtunës, më 23 shkurt, në Preshevë, shumë kohë pasi thirrja e muezinit për lutje nuk kishte arritur ta mbushte xhaminë, XL, lokali i vetëm i Preshevës, ishte plot jetë. Burra dhe gra ishin ulur në tavolina të ndara. Pavarësia e Kosovës ishte në mendjen e të gjithëve, e reflektuar në sy që qeshnin dhe buzëqeshje. « Atmosfera ka qenë më e lehtë që nga 17 shkurti », shpjegon Iljaz Nuredini, një muzikant dhe rok-muzikant vendas, me birrë në dorë. Dhe demonstratat nacionaliste në Beograd që denoncojnë humbjen e « djepit të kombit serb » nuk po shkaktojnë shqetësim të vërtetë. Megjithatë, ndërsa kalojnë nëpër Preshevë, automjete të blinduara të xhandarmërisë serbe janë gati të zënë pozicione disa kilometra larg, në kufirin me Kosovën.