Zvicra duhet të jetë gjithmonë neutrale dhe e armatosur. Nuk do të mund të anëtarësohej në një aleancë ushtarake dhe as të bashkëpunonte me të, përveç rastit kur Zvicra sulmohet ose përgatitet një sulm kundër saj.
Shkruan: Nefail MALIQI
Çfarë kërkon iniciativa?
Nëse pranohet, Kushtetuta do ta përcaktonte shumë më rreptë neutralitetin e Zvicrës:
Zvicra nuk do të merrte pjesë në konflikte ushtarake ndërmjet shteteve të treta.
Nuk do të mund të vendoste sanksione ndaj shteteve ndërluftuese, përveç sanksioneve të vendosura nga OKB-ja dhe masave kundër anashkalimit të sanksioneve.
Neutraliteti do të përdorej për ta forcuar rolin e Zvicrës si ndërmjetësuese dhe promovuese e paqes.
Kush e propozoi?
Iniciativa u shty përpara nga Pro Schweiz, një organizatë që kërkon një neutralitet më të fortë të Zvicrës, dhe u mbështet fuqishëm nga SVP/UDC dhe eksponentë të saj. Ajo u dorëzua më 11 prill 2024 me 129.806 nënshkrime të vlefshme, duke kaluar pragun e nevojshëm për referendum.
Pse e propozuan?
Argumenti i tyre është:
Neutraliteti zviceran duhet të jetë i qartë, i përhershëm dhe jo të ndryshojë sipas situatës politike.
Ata thonë se neutraliteti e ka mbrojtur Zvicrën nga luftërat, ka kontribuar në sigurinë dhe prosperitetin e saj dhe i ka dhënë vendit një rol të veçantë si ndërmjetësues.
Kjo lidhet drejtpërdrejt edhe me luftën Rusi–Ukrainë. Zvicra iu bashkua sanksioneve të BE-së kundër Rusisë pas pushtimit të Ukrainës. Iniciatorët duan që një gjë e tillë të mos mund të bëhet më, përveçse kur sanksionet vijnë nga OKB-ja.
🇨🇭 Po qeveria zvicerane?
Bundesrat dhe Parlamenti thonë JO.
Argumenti i tyre është interesant: ata thonë se Zvicra është tashmë neutrale, por iniciativa do ta bënte neutralitetin shumë të ngurtë dhe do t’ia kufizonte hapësirën e veprimit në politikën e jashtme dhe të sigurisë.
Për shembull, nëse Zvicra nuk do të mund të bashkëpunonte me partnerë ushtarakë për sigurinë derisa të sulmohej, sipas Bundesratit ajo do të ishte më pak e përgatitur në rast krize.
Pika më e madhe e debatit
Në praktikë, pyetja e 27 shtatorit është:
A duhet Zvicra të vazhdojë me neutralitetin e saj tradicional, por fleksibël, apo ta bëjë neutralitetin shumë më të rreptë në Kushtetutë?
Dhe këtu qëndron edhe debati i madh për Rusinë:
Nëse iniciativa kalon, Zvicra do ta kishte shumë më të vështirë të merrte sanksione të njëanshme kundër Rusisë, sepse iniciativa do të lejonte në parim sanksione vetëm kur ato bazohen në vendime të OKB-së. Meqë Rusia ka të drejtën e vetos në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, kjo do të kishte pasoja shumë konkrete për politikën zvicerane ndaj Moskës.
Pra, kjo nuk është thjesht një votë simbolike për fjalën “neutralitet”. Është një votë për pyetjen:
“Sa larg duhet të shkojë Zvicra në neutralitetin e saj — dhe sa e lirë duhet të jetë të marrë qëndrime e masa kundër një shteti agresor?”