Nga humbja politike e republikanëve në Washington te interesat shqiptare në Ballkan: a duhet të shqetësohemi për miqësinë amerikane, apo të kërkojmë më shumë garanci për të ardhmen tonë? Çlirimi i Kosovës ishte rezultat i qëndresës dhe sakrificës së popullit shqiptar, luftës së UÇK-së dhe ndërhyrjes vendimtare të NATO-s. Pavarësia dhe sovraniteti i Kosovës janë interesa që duhet të mbrohen nga partneriteti me SHBA-në dhe me aleatët evropianë.
Nga Nefail MALIQI
Ka momente kur zhvillimet politike në Washington nuk janë thjesht çështje e brendshme amerikane. Ato ndihen edhe mijëra kilometra larg, në Ballkan, në Kosovë dhe në Shqipëri. Për shqiptarët, politika amerikane ka një peshë të veçantë historike, politike dhe strategjike. Prandaj, çdo ndryshim i madh në Washington meriton vëmendje, por edhe një analizë të ftohtë, pa entuziazëm të tepruar dhe pa frikë të panevojshme.
Zgjedhjet e mesmandatit në SHBA, të mbajtura më 3 nëntor 2026, sollën një rezultat të rëndësishëm: demokratët fituan kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe të Senatit, duke i dhënë administratës së Donald Trumpit një Kongres të kontrolluar nga opozita për dy vitet e fundit të mandatit presidencial.
Ky rezultat përbën një goditje të rëndësishme politike për Trumpin. Sipas raportimeve të Reuters dhe Associated Press, pakënaqësia e votuesve për luftën me Iranin, koston e jetesës, tarifat doganore dhe mënyrën e qeverisjes së presidentit ndikoi në rezultatin zgjedhor.
Por çfarë nënkupton kjo për shqiptarët? A mund të ndryshojë qasja e Washingtonit ndaj Ballkanit? A do të ketë pasoja për Kosovën dhe Shqipërinë? Dhe, mbi të gjitha, a duhet që interesat tona kombëtare të varen nga marrëdhëniet personale të politikanëve shqiptarë me presidentin e radhës të Shteteve të Bashkuara?
Trumpi humbi Kongresin, por jo presidencën
Është e rëndësishme të kuptohet se humbja e shumicës në Kongres nuk nënkupton largimin e Donald Trumpit nga Shtëpia e Bardhë. Ai vazhdon të jetë president dhe të ketë kompetenca të rëndësishme në politikën e jashtme, sigurinë dhe diplomacinë amerikane.
Megjithatë, me demokratët në kontroll të të dy dhomave të Kongresit, administrata e tij do të përballet me më shumë pengesa për miratimin e ligjeve, buxheteve dhe emërimeve. Po ashtu, opozita do të ketë mundësi më të mëdha për të zhvilluar hetime parlamentare dhe për të kërkuar llogaridhënie nga administrata.
Për një president që e ka vendosur politikën ndërkombëtare në qendër të veprimtarisë së tij, ky ndryshim nuk është i parëndësishëm. Luftërat, tarifat doganore, kërcënimet dhe deklaratat e papritura kanë dominuar agjendën ndërkombëtare dhe kanë krijuar një klimë të vazhdueshme pasigurie. Edhe për gazetarët, ritmi i këtyre zhvillimeve ka qenë një maratonë e përditshme lajmesh.
Por pyetja që shtrohet nuk është vetëm nëse Trumpi do të dalë më i dobët nga ky rezultat. Pyetja është nëse politika amerikane do të bëhet më e parashikueshme dhe nëse interesat e aleatëve tradicionalë të SHBA-së do të trajtohen me më shumë vazhdimësi institucionale.
Kosova: miqësia amerikane nuk duhet të jetë pronë e një presidenti
Për Kosovën, Shtetet e Bashkuara nuk janë thjesht një aleat diplomatik. Ato janë pjesë e një historie të rëndësishme të lirisë, çlirimit dhe shtetformimit të saj.
Populli i Kosovës nuk duhet të harrojë asnjëherë rolin e NATO-s, të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara, në ndërhyrjen ushtarake të vitit 1999 kundër regjimit të Slobodan Millosheviqit. Por kjo histori nuk duhet të përdoret as si argument për t’i dhënë ndonjë administrate amerikane të drejtën e pakufizuar për të vendosur mbi të ardhmen e Kosovës.
Prandaj, është e domosdoshme që mbështetja amerikane për Kosovën të mbetet strategjike dhe institucionale, jo e varur nga afërsia personale e një kryeministri apo presidenti kosovar me një president amerikan.
Kosova ka nevojë për garanci të qarta për sovranitetin dhe integritetin territorial, për praninë e KFOR-it, për perspektivën euroatlantike dhe për mbështetjen e anëtarësimit në NATO.
Një administratë amerikane mund të ndryshojë, një president mund të largohet dhe një parti mund të humbasë zgjedhjet. Por miqësia historike ndërmjet popullit amerikan dhe atij shqiptar duhet të mbetet mbi këto cikle politike.
Shqipëria, Sazani dhe interesi publik: kush përfiton nga investimet e fuqishme?
Në Shqipëri, një çështje që ka tërhequr vëmendje të madhe publike dhe ndërkombëtare është projekti i lidhur me Jared Kushnerin, dhëndrin e Donald Trumpit, për zhvillimin turistik të ishullit të Sazanit dhe zonës së Zvërnecit.
Kompania e lidhur me Kushnerin ka paraqitur plane për investime të mëdha në bregdetin shqiptar. Projekti në Sazan është përshkruar në raportime mediatike si një zhvillim luksoz me vlerë të parashikuar rreth 1.4 miliardë euro. Planet kanë ngjallur debat për shkak të natyrës së zonave, rëndësisë së tyre mjedisore, çështjeve të pronësisë dhe interesit publik.
Megjithatë, me demokratët në kontroll të të dy dhomave të Kongresit, administrata e tij do të përballet me më shumë pengesa për miratimin e ligjeve, buxheteve dhe emërimeve. Po ashtu, opozita do të ketë mundësi më të mëdha për të zhvilluar hetime parlamentare dhe për të kërkuar llogaridhënie nga administrata.
Për një president që e ka vendosur politikën ndërkombëtare në qendër të veprimtarisë së tij, ky ndryshim nuk është i parëndësishëm. Luftërat, tarifat doganore, kërcënimet dhe deklaratat e papritura kanë dominuar agjendën ndërkombëtare dhe kanë krijuar një klimë të vazhdueshme pasigurie. Edhe për gazetarët, ritmi i këtyre zhvillimeve ka qenë një maratonë e përditshme lajmesh.
Por pyetja që shtrohet nuk është vetëm nëse Trumpi do të dalë më i dobët nga ky rezultat. Pyetja është nëse politika amerikane do të bëhet më e parashikueshme dhe nëse interesat e aleatëve tradicionalë të SHBA-së do të trajtohen me më shumë vazhdimësi institucionale.
Kosova: miqësia amerikane nuk duhet të jetë pronë e një presidenti
Për Kosovën, Shtetet e Bashkuara nuk janë thjesht një aleat diplomatik. Ato janë pjesë e një historie të rëndësishme të lirisë, çlirimit dhe shtetformimit të saj.
Populli i Kosovës nuk duhet të harrojë asnjëherë rolin e NATO-s, të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara, në ndërhyrjen ushtarake të vitit 1999 kundër regjimit të Slobodan Millosheviqit. Por kjo histori nuk duhet të përdoret as si argument për t’i dhënë ndonjë administrate amerikane të drejtën e pakufizuar për të vendosur mbi të ardhmen e Kosovës.
Çlirimi i Kosovës ishte rezultat i qëndresës dhe sakrificës së popullit shqiptar, luftës së UÇK-së dhe ndërhyrjes vendimtare të NATO-s. Pavarësia dhe sovraniteti i Kosovës janë interesa që duhet të mbrohen nga partneriteti me SHBA-në dhe me aleatët evropianë.
Prandaj, është e domosdoshme që mbështetja amerikane për Kosovën të mbetet strategjike dhe institucionale, jo e varur nga afërsia personale e një kryeministri apo presidenti kosovar me një president amerikan.
Kosova ka nevojë për garanci të qarta për sovranitetin dhe integritetin territorial, për praninë e KFOR-it, për perspektivën euroatlantike dhe për mbështetjen e anëtarësimit në NATO.
Një administratë amerikane mund të ndryshojë, një president mund të largohet dhe një parti mund të humbasë zgjedhjet. Por miqësia historike ndërmjet popullit amerikan dhe atij shqiptar duhet të mbetet mbi këto cikle politike.
Shqipëria, Sazani dhe interesi publik: kush përfiton nga investimet e fuqishme?
Në Shqipëri, një çështje që ka tërhequr vëmendje të madhe publike dhe ndërkombëtare është projekti i lidhur me Jared Kushnerin, dhëndrin e Donald Trumpit, për zhvillimin turistik të ishullit të Sazanit dhe zonës së Zvërnecit.
Kompania e lidhur me Kushnerin ka paraqitur plane për investime të mëdha në bregdetin shqiptar. Projekti në Sazan është përshkruar në raportime mediatike si një zhvillim luksoz me vlerë të parashikuar rreth 1.4 miliardë euro. Planet kanë ngjallur debat për shkak të natyrës së zonave, rëndësisë së tyre mjedisore, çështjeve të pronësisë dhe interesit publik.
Këtu duhet të jemi të qartë: investimi i një kompanie private, edhe kur pas saj qëndrojnë figura me lidhje të fuqishme politike, nuk është vetvetiu provë e korrupsionit apo e një marrëveshjeje të fshehtë shtetërore.
Po ashtu, pretendimet që kanë qarkulluar në rrjete sociale për një marrëveshje të fshehtë me Izraelin apo për vendosjen e palestinezëve në këto territore nuk duhen paraqitur si fakte të vërtetuara.
Por kjo nuk e mbyll debatin. Përkundrazi, e bën edhe më të nevojshëm transparencën.
Kush i zotëron dhe kush i administron tokat? Cilat janë procedurat ligjore? A janë respektuar kufizimet mjedisore? Çfarë përfiton shteti shqiptar dhe çfarë përfitojnë qytetarët? A janë trajtuar njësoj të gjithë investitorët, pavarësisht lidhjeve të tyre politike?
Këto janë pyetje legjitime, të cilave institucionet shqiptare duhet t’u përgjigjen me dokumente, jo me deklarata politike.
Shqipëria ka nevojë për investime të huaja, por investimet nuk duhet të bëhen në kurriz të pronës publike, trashëgimisë natyrore dhe interesit të qytetarëve. Asnjë mbiemër, sado i njohur në Washington, nuk duhet të jetë mbi ligjin shqiptar.