Gjenevë, Bruksel, Uashngton -Nga Brukseli në Uashington, disa prej figurave që u vendosën në qendër të dialogut Kosovë–Serbi lanë pas një pyetje të pakëndshme: a ishin vërtet ndërmjetësues neutralë, apo në tavolinën e bisedimeve Beogradi kishte arritur të ndërtonte një ndikim shumë më të madh sesa Prishtina?
Në diplomacinë ndërkombëtare, fjalët janë të kujdesshme, deklaratat janë të matura dhe neutraliteti përsëritet si parim. Por pas dyerve të mbyllura të negociatave, ajo që ka rëndësi nuk janë vetëm fjalët, por presioni që ushtrohet, kërkesat që bëhen dhe kompromiset që u kërkohen palëve.
Diplomacia nën hijen e Beogradit: kush ishin ndërmjetësit që Kosova i akuzoi për njëanshmëri? Pikërisht këtu nis historia e disa prej figurave ndërkombëtare që në Kosovë u perceptuan si tepër të afërta me Beogradin.
Në qendër të këtij debati qëndrojnë emra si Federica Mogherini dhe Matthew Palmer. Të dy kishin poste të rëndësishme në arkitekturën diplomatike që merrej me Ballkanin dhe të dy patën kontakte të drejtpërdrejta me udhëheqjen serbe. Për kritikët e tyre në Kosovë, mënyra se si e ushtruan diplomacinë krijoi përshtypjen se Beogradi shpesh e kishte fjalën më të dëgjuar në korridoret ndërkombëtare.
Dhe këtu ka një pikë shumë interesante për një artikull investigativ: mund të studiohet jo vetëm “kush është pro-serb?”, por “Cilët politikanë dhe diplomatë perëndimorë kanë pasur marrëdhënie të veçanta me Vuçiçin dhe cilët kanë marrë dekorata, poste, kontrata, mbështetje ose favore nga Serbia?” Pra, jane keto figura poliitike e kulturore evropiane që kanë mbështetur hapur narrativën serbe te cklet ishin kunder Kosovës
Figura nderkombetare të akuzuara nga shqiptaret si serbifil, për njëanshmëri qe verpuan në favor të Serbisë
Richard Grenell – (Amerikan) Aleksandar Vuçiçi e dekoroi Grenellin me Urdhrin e Flamurit të Serbisë, Klasa e Parë. Presidenca serbe e përshkroi Grenellin si person që kishte kontribuar në marrëdhëniet Serbi–SHBA. Një ish-zyrtar amerikan i angazhuar drejtpërdrejt në dialogun Kosovë–Serbi është dekoruar nga presidenti serb. Pse gazetaret shipare, sidomos ata te opozites ne Kosovë nuk e pyesin per kete ceshtje?
Matthew Palmer – (Amerikan dhenderr i Serbise) Matthew Palmer ishte një diplomat i lartë amerikan që ka pasur një rol shumë të rëndësishëm në Ballkan, sidomos në raportet Kosovë–Serbi gjatë viteve 2018–2021. Ai kishte punuar më herët në Ambasadën amerikane në Beograd dhe fliste serbisht. Matthew Palmer është i martuar me një grua serbe. Por ka një saktësim të rëndësishëm: gruaja e tij quhet Danica Palmer (e lindur Damjanović), është lindur në Beograd.
Claudia Tenney– (Amerikane) Kjo eshte nje kongresmene republikane, është bashkëkryetare e Serbian Caucus në Dhomën e Përfaqësuesve. Në maj 2025, Vuçiçi e priti në Beograd dhe idekori, duke i dhene Urdhrin e Flamurit të Serbisë, Klasa e Parë.
Federica Mogherini – (Italiane) e akuzuar per korrucpion ne BE është akuzuar nga disa politikanë dhe qarqe në Kosovë se ishte e njëanshme dhe tepër tolerante ndaj Serbisë/Vuçiqit gjatë kohës që ishte Përfaqësuese e Lartë e BE-së për Politikë të Jashtme (2014–2019).
Miroslav Lajčák – Lajčák nje « Epstein » i Sllovakise qe nuk e ka njohur Kovoen) është akuzuar nga udhëheqësit e Kosovës për njëanshmëri në favor të Serbisë.Albin Kurti e ka akuzuar publikisht për njëanshmëri kundër Kosovës, duke pretenduar se kishte një koordinim mes Lajčákut dhe Vuçiçit. Edhe kryetari i Kuvendit të Kosovës, Glauk Konjufca, i ka përsëritur këto akuza.
Tony Blair (Brtanik): Behet këshilltar i qeverisë së Vuçiçit.. Por në vitin 2015, kompania e tij u angazhua për të këshilluar qeverinë e Aleksandar Vuçiçit në Serbi. Guardian raportoi se marrëveshja besohej se financohej nga Emiratet e Bashkuara Arabe.
Josep Borrell -Ish-përfaqësuesi i lartë i BE-së për politikën e jashtme. Ai u kritikua shumë në Prishtinë për mënyrën se si BE-ja trajtoi tensionet Kosovë–Serbi dhe sidomos për masat ndaj Kosovës pas krizës në veri.
Peter Handke – (austriak) Mbështetje shumë e fortë publike për Serbinë. Ky sghkrimatr, fitues i Çmimit Nobel për Letërsi në vitin 2019. Ai është një nga figurat më të diskutueshme për shkak të qëndrimeve të tij ndaj luftërave në ish-Jugosllavi dhe Slobodan Miloševićit. Handke mori pjesë edhe në varrimin e Miloševićit në vitin 2006. Madje, në vitin 2021, presidenti serb Aleksandar Vuçiç e dekoroi Handken me Urdhërin e Yllit të Karagjorgjes, të shkallës së parë, një nga dekoratat më të larta të Serbisë
Jiří Dienstbier – (1937–2011) ishte politikan, diplomat dhe gazetar çek, dhe për një periudhë ishte Raportues Special i Komisionit të OKB-së për të Drejtat e Njeriut për situatën e të drejtave të njeriut në Bosnje-Hercegovinë, Kroaci dhe Kosovë. Madje, në shkurt 1999, ai deklaronte se zgjidhja duhej ta mbante Kosovën brenda Serbisë, duke paralajmëruar se pavarësia e Kosovës mund të shkaktonte pasoja për Bosnjën.
Gerhard Schröder – veçanërisht për afërsinë politike/ekonomike me Beogradin dhe Moskën
Péter Szijjártó (Hungari) Dekoruar nga Vuçiçi; marrëdhënie shumë të afërta Serbi–Hungari
Børge Brende (Norvegjez) President i WEF; dekoruar nga Vuçiçi
Nikos Christodoulides (Qiprë) Dekoruar nga Vuçiçi; Qipro nuk njeh Kosovën. Ministri i atëhershëm i Jashtëm i Qipros, Nikos Christodoulides, mori nga Vuçiçi në vitin 2021 Urdhrin e Flamurit të Serbisë, Klasa e Parë.
Semon Haselok – Zyrtar britanik i cili në Kosovë shërbeu si Temporary Media Commissioner (Komisioner i Përkohshëm për Median) nën strukturën e OSBE-së/UNMIK-ut, duke u marrë me rregullimin dhe zhvillimin e mediave. Një prej çështjeve për të cilat u bë i njohur ishte qëndrimi shumë kritik ndaj disa mediave shqiptare të Kosovës. Për shembull, në vitin 2001 ai akuzoi gazetën Bota Sot për përdorim të gjuhës “raciste” dhe “nxitëse” ndaj serbëve dhe maqedonasve dhe tha se retorika e saj mund të rrezikonte civilët.
Ana De Lelio – Një zyrtare të OSBE-së që merrej me mediat në Kosovë rreth viteve 2000–2003, mund ta kërkoj më thellë në arkivat e OSBE-së, UNMIK-ut dhe mediave kosovare e cila kishte denuar gazeten kombetare Bota Sot