Shkruan: Nefail MALIQI
Një nga faktet më befasuese për Zvicrën: vendi që njihet në mbarë botën për stabilitetin dhe organizimin e tij politik, zyrtarisht nuk ka një kryeqytet. Atëherë, cili qytet e drejton Zvicrën? Nëse kjo pyetje do t’u bëhej qytetarëve në rrugë, përgjigjja më e zakonshme do të ishte Gjeneva, por dikush e thote edhe Berna. Të tjerë mund të përmendin Cyrihun, për shkak të rëndësisë së tij ekonomike. Por, juridikisht, asnjëri nuk është kryeqytet i Zvicrës. Si me poshte ju shpjegon Nefail Maliqi redaktori i gezetës zvicerane ne shqip LeCanton27.ch.
Te gjithe mendojne, madje edhe une vete, para se me ardhe në Gjeneve, kam menduar se ky qytet eshte kryeqytet ja pse…
Berna është “qyteti federal” dhe aty janë të vendosura Qeveria Federale dhe Parlamenti. Për këtë arsye, ajo konsiderohet në praktikë qendra politike e vendit. Por Zvicra nuk e ka shpallur kurrë zyrtarisht Bernën kryeqytet.
Kjo situatë lidhet drejtpërdrejt me mënyrën se si është ndërtuar shteti zviceran. Konfederata përbëhet nga 26 kantone, të cilat gëzojnë një autonomi të konsiderueshme dhe kanë institucionet e tyre politike e juridike.
Në vend që të gjitha institucionet kryesore të përqendroheshin në një qytet të vetëm, Zvicra ka ndjekur një model të shpërndarjes së pushtetit.
Lozana është selia e Gjykatës Federale, ndërsa Bellinzona është selia e Gjykatës Federale Penale. Në anën tjetër, Cyrihu mbetet qendra më e madhe ekonomike dhe financiare e vendit, ndërsa Gjeneva ka një rol të jashtëzakonshëm në diplomacinë ndërkombëtare.
Pra, Zvicra është një rast i veçantë në Evropë: nuk ka një kryeqytet zyrtar!
« Zvicra eshte nje rast unikat ne Evropë, zyratrsiht nuk ka kryeqytet në kuptimin juridik të fjalës, por ka një qytet federal – Bernën – ku përqendrohet jeta politike e vendit.. » ka thenë redaktoi i gazetes zvicerane ne shqip LeCanton27.ch njohes i mirë i sistemit dhe fuksionimit te sistemit polititik te konfederates helvetike.
– Berna është qyteti federal (Bundesstadt) dhe selia e Qeverisë Federale, Parlamentit dhe një pjese të madhe të administratës federale.
– Cyrihu është qyteti më i madh dhe qendra kryesore ekonomike e vendit.
– Zvicra nuk e ka përcaktuar zyrtarisht asnjë qytet si kryeqytet në Kushtetutën Federale.
Kjo traditë lidhet me historinë dhe sistemin federal të Zvicrës, ku pushteti ndahet ndërmjet Konfederatës dhe 26 kantoneve.
Një saktësim i rëndësishëm për artikullin tuaj: mos shkruani se Berna nuk është kryeqytet në asnjë kuptim. Formulimi më i saktë gazetaresk është: «Zvicra nuk ka kryeqytet zyrtar në kuptimin juridik, ndërsa Berna është qyteti federal dhe kryen në praktikë funksionet e kryeqytetit.»
Ky model është një pasqyrim i drejtpërdrejtë i federalizmit zviceran, ku ndarja e pushtetit, autonomia e kantoneve dhe kompromisi politik kanë një rol qendror.
Kështu, herën tjetër kur dikush t’ju pyesë se cili është kryeqyteti i Zvicrës, përgjigjja më e saktë është: Zvicra zyrtarisht nuk ka kryeqytet. Berna është qyteti federal.
JA PSE GJENEVA NJIHET SI NJE METROPOL EVROPIAN, QENDER NDËRKOMBETARE:
International Geneva – Gjeneva Ndërkombëtare me 42 organizata boterore – Ne Gjenevën me 40% te huaj janë edhe mbi 30 mije shqiptare shembull integrimi dhe suksesi me 200 policë sqhiptare dhe mbi 5000 firma, kompani qe drejtohen nga shqiptaret dhe një gazetar i vetem shqiptar në OKB
Zvicra e mbështet Gjenevën Ndërkombëtare si një vend unik që përzien frymën e inovacionit me vlerat humanitare dhe humaniste. Duke investuar në infrastrukturë dhe siguri, dhe përmes mbështetjes politike, ajo e forcon qytetin në Liqenin e Gjenevës si një qendër të multilateralizmit dhe një ekosistemi të fuqishëm. Në fakt, këtu lindin zgjidhjet për sfidat globale dhe kontributet konkrete për paqen, stabilitetin dhe prosperitetin.
42 Organizata ndërkombëtare
497 Organizata joqeveritare (OJQ/ONG)
186 Shtete të përfaqësuara me mision të përhershëm
Në Gjenevë, pranë OKB-së dhe organizatave ndërkombëtare.
270 ambasada -Misione, përfaqësi dhe delegacione
Shifra prej 270 përfshin misione pranë OKB-së, përfaqësi pranë Organizatës Botërore të Tregtisë, përfaqësi pranë Konferencës për Çarmatimin, misione speciale dhe delegacione të organizatave ndërkombëtare
Çfarë e bën Gjenevën kaq të rëndësishme?
-OKB-ja, përfshirë Zyrën e Kombeve të Bashkuara në Gjenevë.
-OBT-ja – Organizata Botërore e Tregtisë.
-OBSH-ja – Organizata Botërore e Shëndetësisë.
-Kryqi i Kuq Ndërkombëtar (ICRC) dhe organizata të tjera humanitare.
-Institucione për të drejtat e njeriut, refugjatët, punën, çarmatimin dhe ndihmën ndërkombëtare.
Nese i kemi gjtha keto organizata boterore, ambasada, komunitete, vendorë dhe te huaj, me tere këta relegjione prandaj edhe Gjeneva njohet si qender nderkombëtare.
