Bernë, 27 shtator 2026 – Zvicra ka votuar sot kundër një ndryshimi të rëndësishëm të mënyrës se si do të përcaktohej neutraliteti i saj. Populli zviceran e ka refuzuar me shumicë të qartë Iniciativën për Neutralitetin, të mbështetur nga Pro Suisse dhe qarqe të lidhura me UDC/SVP. Nga një votë historike zvicerane te marrëdhëniet me Kosovën: Berni ruan neutralitetin, por refuzon ta ngurtësojë atë në Kushtetutë, njofon gazeta zvicerane ne shqip LeCanton27.ch
Sipas rezultatit zyrtar, 70,15% votuan kundër, ndërsa vetëm 29,85% në favor. Iniciativa u refuzua nga të gjitha kantonet, duke mos arritur as shumicën e popullit dhe as shumicën e kantoneve.
Mesazhi i kutive të votimit është i qartë: Zvicra mbetet neutrale, por nuk dëshiron ta shndërrojë neutralitetin në një koncept shumë më të ngurtë kushtetues.
Në Gjenevë, qytetin e diplomacisë ndërkombëtare dhe të Kombeve të Bashkuara, iniciativa u refuzua me 66,58%. Në kantonet frankofone rezultati ishte përgjithësisht edhe më i theksuar: Neuchâtel e refuzoi me 75,6%, Vaud me 73%, Jura me 71,8%, ndërsa Fribourg me 71,1%.
NEUTRALITETI MBETET – POR JO NË FORMËN E PROPOZUAR
Votimi i sotëm nuk nënkupton fundin e neutralitetit zviceran.
Neutraliteti është i parashikuar në Kushtetutën zvicerane që nga viti 1848 dhe Zvicra vazhdon ta konsiderojë atë si një instrument për ruajtjen e sigurisë, pavarësisë dhe stabilitetit të saj, si dhe për ushtrimin e rolit të saj ndërmjetësues në konfliktet ndërkombëtare.
Ajo që u refuzua ishte propozimi për një neutralitet “të përhershëm dhe të armatosur” me rregulla shumë më të rrepta.
Iniciativa do të kishte kufizuar mundësinë e Zvicrës për t’iu bashkuar sanksioneve kundër shteteve ndërluftuese, përveç rasteve kur ato vendosen nga OKB-ja. Ajo gjithashtu do ta kishte ndaluar Zvicrën të anëtarësohej ose të bashkëpunonte me aleanca ushtarake dhe mbrojtëse, përveç situatave të sulmit ose kërcënimit të drejtpërdrejtë.
RUSIA DHE UKRAINA – NJË NGA PIKAT KYÇE
Rezultati i sotëm ka një rëndësi të veçantë edhe për politikën zvicerane ndaj luftës në Ukrainë.
Zvicra ka miratuar në masë të madhe sanksionet e Bashkimit Evropian ndaj Rusisë pas pushtimit të Ukrainës. Nëse iniciativa do të ishte miratuar, hapësira e Bernës për vendosjen e sanksioneve ndaj shteteve ndërluftuese do të ishte kufizuar ndjeshëm.
Me votën e sotme, kjo mundësi politike mbetet e hapur.
Kjo nuk do të thotë se Zvicra po braktis neutralitetin. Përkundrazi, rezultati tregon se shumica e votuesve preferuan modelin aktual të neutralitetit, në vend të një formule kushtetuese më të ngurtë.
PO KOSOVA?
Për Kosovën, votimi zviceran ka një dimension të veçantë.
Zvicra është një prej vendeve evropiane me lidhjet më të forta shoqërore me Kosovën. Berni e njohu pavarësinë e Kosovës më 27 shkurt 2008 dhe që atëherë të dyja vendet kanë zhvilluar marrëdhënie të ngushta politike, ekonomike dhe njerëzore.
Zvicra vazhdon gjithashtu të jetë e angazhuar në Kosovë përmes bashkëpunimit për demokracinë, zhvillimin ekonomik, sigurinë njerëzore dhe dialogun. Programi zviceran i bashkëpunimit për Kosovën për periudhën 2026–2029 kap 64,5 milionë CHF.
Një tjetër lidhje është edhe siguria: Zvicra kontribuon me personel në KFOR-in e udhëhequr nga NATO-ja në Kosovë.
Kjo e bën Kosovën një shembull konkret të mënyrës se si Zvicra kombinon neutralitetin me angazhimin ndërkombëtar.
SHQIPTARËT NË ZVICËR – NJË URË MES DY VENDEVE
Në këtë histori nuk mund të anashkalohet diaspora shqiptare.
Zvicra ka një nga komunitetet më të mëdha shqiptare në Evropën Perëndimore. Shifrat ndryshojnë sipas mënyrës së numërimit dhe shtetësisë: një publikim i Departamentit Federal të Punëve të Jashtme ka cituar rreth 258 mijë persona me origjinë shqiptare të regjistruar zyrtarisht, ndërsa vlerësime jozyrtare kanë shkuar deri në rreth 350 mijë. Për komunitetin kosovar, DFAE aktualisht flet për rreth 160 mijë persona.
Kjo diasporë është tashmë pjesë e shoqërisë zvicerane: në ekonomi, në arsim, në kulturë, në sport, në politikë dhe në jetën publike.
Për shqiptarët e Kosovës në Zvicër, vota e sotme ka edhe një kuptim tjetër: vendi ku ata kanë ndërtuar jetën e tyre vazhdon të jetë i angazhuar ndërkombëtarisht në Ballkan dhe në Kosovë, ndërsa njëkohësisht ruan politikën e tij të neutralitetit.