6.9 C
Berne
jeudi 2/02/2023

UNESCO për Xhubletën: Një veshje kombetare e shqiptareve sipas kultures dhe traditave miëvjeqare me plote aftësi, mjeshtëri dhe format e përdorimit

Paris/UNESCO, 1 dhjetor – Xhubleta është një veshje e punuar me dorë e veshur nga gratë dhe vajzat malësore në Shqipërinë e Veriut, e karakterizuar nga forma e saj e valëzuar e ziles. Kryesisht e zeza me motive të qëndisura shumëngjyrëshe, procesi i përpunimit përfshin përgatitjen e shajakut, prerjen, qepjen dhe qëndisjen e figurave simbolike, shkruan ne afqen e saj UNESCO, transmeton gazeta zvicerane ne shqip Le Canton27.ch

Xhubleta shqiptare, veshja 4 mijë vjeçare, është marrë nën mbrojtje Organizata e Kombeve të Bashkuara për Arsim, Shkencë dhe Kulturë

Xhubleta dikur përdorej në jetën e përditshme që nga mosha e pubertetit, duke treguar statusin social dhe ekonomik të mbajtësit. Megjithatë, përdorimi dhe prodhimi i tij ka qenë në rënie gjatë dekadave të fundit për arsye socio-politike dhe ekonomike. Politikat e reja të vendosura nga sistemi socialist në vitet 1960 ndryshuan modelet tradicionale kulturore, duke sjellë ndryshime në jetën e përditshme të komuniteteve malore dhe përdorimin dhe prodhimin e Xhubletës. Duke qenë se gratë duhej të punonin në kooperativat socialiste bujqësore, Xhubleta nuk ishte më praktike për jetën e përditshme. Për më tepër, kolektivizimi shtetëror çoi në mungesën e lëndëve të para për prodhimin e tij.

Sot, pak gra posedojnë njohuri për të gjithë procesin dhe transmetimi tradicional i bazuar në familje është i rrallë. Megjithatë, veshja ka ruajtur domethënien e saj shoqërore dhe shpirtërore dhe ende konsiderohet pjesë përbërëse e identitetit malësor.

Xhubleta vishet dhe përdoret tradicionalisht nga gratë në malësitë e vendit, me një histori 4000 vjeçare. (The xhubleta is and is traditionally worn by women in the country’s highlands, with a history dating back 4000 years.) Është në formë zileje me theks në pjesën e pasme dhe varet nga supet me dy rripa. Në mënyrë tipike, fundi përmban 13-17 shirita dhe është bërë prej leshi. Tradicionalisht, gratë e pamartuara mbanin një të bardhë ndërsa gratë e martuara mbanin të zeza.

Xhubleta është artikulli i dytë me origjinë shqiptare që përfshihet në listë pas isopolofonisë, një lloj i muzikës popullore shqiptare nga pjesa jugore e vendit dhe disa pjesë të veriut. Muzika e këtij lloji nuk ka instrumente muzikore dhe përkundrazi përfshin vokale dy, tre ose katër pjesësh që harmonizohen dhe ndërthuren. Këngët dypjesëshe zakonisht këndohen nga femrat, ndërsa katërpjesëshja është më e ndërlikuara.

(Burimi: https://ich.unesco.org/en/USL/xhubleta-skills-craftsmanship-and-forms-of-usage-01880)

UNESCO: Albanian Xhubleta, skills, craftsmanship and forms of usage

Xhubleta is a handcrafted garment worn by highland women and girls in Northern Albania, characterized by its undulating bell form. Predominantly black with colorful embroidered motifs, the crafting process entails preparing the shajak (woven felt), cutting, sewing and embroidering symbolic figures.

Xhubleta was once used in everyday life from the age of puberty, indicating the wearer’s social and economic status. However, its use and production has been decreasing over the past decades due to socio-political and economic reasons. The new policies set by the socialist system in the 1960s altered traditional cultural patterns, bringing changes to the daily lives of the mountain communities and the use and production of Xhubleta. As women had to work in the agricultural socialist cooperatives, Xhubleta was no longer practical for everyday life. Furthermore, state collectivization led to a lack of raw materials for its production.

Today, few women possess the knowledge of the entire process, and traditional family-based transmission is rare. Nevertheless, the garment has maintained its social and spiritual significance and is still considered an integral part of highland identity.

(Source: https://ich.unesco.org/en/USL/xhubleta-skills-craftsmanship-and-forms-of-usage-01880)

Derniers articles

Interpol, arrestohet ne France një vrasës i dënuar i lidhur me ‘Ndrangheta’

Lion (Interpol) 2, shkrut -Një vrasës i dënuar i lidhur me ‘Ndrangheta’ është arrestuar në Francë me mbështetjen e fortë të Projektit të Bashkëpunimit...

Reagim ndaj Ahmet Qeriqit (Kosova e Lire) per censurë të pashembullt lidhur me simbolin e gjenocidit

"Fillimisht ju falënderoj për hapësirën që na keni dhënë për të sqaruar çdo gjë që lidhet me nismën që lulëkuqja të bëhet simbol i...

Kjo është diferenca e pagës së udhëheqësve të sotëm me pagën e atyre që ishin dikur

Analisti Xhevdet Pozhari ka bërë një karasim të pagave që dikur kishin udhëheqësit e Kosovsë, dhe tani këta aktual. Ai thotë se Ramush Haradinaj prin me...

Abrashi, Shabani e Demhasaj me Grasshoppersin eliminohen nga Baseli i Zeqirit

Baseli është kualifikuar në çerekfinale të Kupës së Zvicrës në futboll. Grasshoppersi si vendas ka pësuar humbje me rezultat 5:3 nga Baseli. Përballja e Kupës mes...

FBI nuk gjen dokumente të klasifikuara nga kontrolli në një nga shtëpitë e presidentit Biden

FBI-ja nuk gjeti dokumenta të klasifikuara gjatë një kontrolli të urdhëruar nga Departamenti amerikan i Drejtësisë në një nga shtëpitë e Presidentit Joe Biden,...